Mọi người thường đi tiêu vào một thời gian đều đặn trong ngày, chẳng hạn như khi thức dậy mỗi sáng, nhưng hiện tượng phân lỏng hoặc tiêu chảy là dấu hiệu cho thấy đường tiêu hoá có vấn đề. Bạn có thể kiểm soát các triệu chứng bằng cách theo dõi sát sao chế độ ăn. Tuy nhiên, nếu tình trạng tiêu chảy buổi sáng là do một bệnh lý tiềm ẩn nào đó thì có thể bạn cần phải gặp bác sĩ để được điều trị.

Phương pháp 1
Phương pháp 1 của 3:
Điều chỉnh chế độ ăn

  1. 1
    Ghi nhật ký ăn uống và tránh các thức ăn khiến bạn bị tiêu chảy nặng hơn. Mỗi ngày, bạn hãy ghi lại tất cả những thứ đã ăn vào và thời gian ăn. Bên cạnh đó, bạn có thể dùng dấu sao hoặc một biểu tượng khác để theo dõi những ngày bị tiêu chảy buổi sáng, sau đó tìm ra các quy luật và cân nhắc tránh các thức ăn có thể khiến tình trạng xấu đi. Một số thức ăn thường gây tiêu chảy bao gồm:[1]
    • Thức ăn cay
    • Các sản phẩm từ sữa
    • Thực phẩm nhiều chất xơ như rau xanh, bắp cải, đậu khô và ngô
    • Hoa quả, nước quả ép và các thức uống chứa caffeine
    • Thực phẩm nhiều chất béo như các món ngọt, khoai tây chiên và thịt mỡ
    • Chất tạo ngọt nhân tạo
    • Quả hạch và bơ quả hạch
  2. 2
    Hỏi bác sĩ về chế độ ăn loại trừ. Chế độ ăn loại trừ có thể giúp bạn xác định nguồn gây tiêu chảy bằng cách loại bỏ nhiều loại thức ăn có thể gây ra vấn đề, sau đó dần dần đưa trở lại vào chế độ ăn. Bạn cần làm việc với bác sĩ tổng quát, bác sĩ chuyên khoa dị ứng hoặc chuyên gia dinh dưỡng để lên kế hoạch cho chế độ ăn loại trừ hiệu quả.[2]
    • Trong chế độ ăn loại trừ, thông thường bạn sẽ tránh tất cả các thức ăn có thể gây tiêu chảy trong 2-4 tuần, sau đó bắt đầu lần lượt ăn lại các thức ăn này, cứ 3 ngày thêm một loại. Nếu các triệu chứng tái diễn, bạn sẽ biết những thức ăn nào gây ra vấn đề.
    • Khi bạn bắt đầu chế độ ăn loại trừ, các triệu chứng có thể nặng hơn rồi mới khá lên dần dần. Nếu vấn đề nằm ở thức ăn, bạn sẽ thấy các triệu chứng được cải thiện đáng kể sau khoảng 1 tuần. Hãy cho bác sĩ biết nếu các triệu chứng vẫn tiếp diễn hoặc xấu đi.
  3. 3
    Trao đổi với bác sĩ chuyên khoa dị ứng về việc kiểm soát chế độ ăn nếu bạn bị mẫn cảm với thức ăn. Nếu bạn ghi nhật ký ăn uống và nhận thấy có quy luật nào đó gây ra các triệu chứng, hãy đặt cuộc hẹn với bác sĩ chuyên khoa dị ứng. Bạn có thể được làm xét nghiệm da hoặc máu để xác định xem bạn có mẫn cảm với các thức ăn đó không. Bác sĩ có thể cho bạn lời khuyên về cách kiểm soát tình trạng mẫn cảm.[3]
    • Chuyên gia dị ứng cũng có thể xác định liệu bạn có bệnh lý nào đó trở nặng hơn do thức ăn không, chẳng hạn như hội chứng ruột kích thích, bệnh viêm ruột hoặc bệnh celiac (không dung nạp gluten).

    Lời khuyên: Nếu tình trạng tiêu chảy buổi sáng là do các nguyên nhân như mang thai, ung thư hoặc do thuốc, bạn nên trao đổi với chuyên gia dinh dưỡng về cách kiểm soát các triệu chứng bằng chế độ ăn.

  4. 4
    Ăn các thức ăn mềm và thanh đạm nếu bạn bị tiêu chảy nặng. Nếu bị đau bụng và thường xuyên đi phân lỏng, bạn nên ăn các thức ăn mềm, dễ tiêu hoá. Ngoài ra, vì chất xơ có thể khiến các triệu chứng tiêu chảy nặng hơn, bạn nên ăn các thực phẩm ít chất xơ như sữa chua, cơm, bánh mì trắng và thịt nạc. Khi các triệu chứng bắt đầu giảm, bạn có thể bắt đầu ăn lại các món ăn ưa thích.[4]
    • Ví dụ, hãy thử áp dụng chế độ ăn BRAT – chữ viết tắt của các từ tiếng Anh bananas (chuối), rice (cơm), applesauce (sốt táo) và toast (bánh mì nướng) – cho đến khi các triệu chứng thuyên giảm.
    • Để bù lại các chất dinh dưỡng đã mất vì tiêu chảy, bạn nên bổ sung các thức ăn có natri và kali như nước hầm thịt, nước uống thể thao và khoai tây nghiền khi cơ thể dung nạp được.
    • Thường thì nên tránh các sản phẩm từ sữa khi bị tiêu chảy, nhưng sữa chua ít đường có thể giúp làm cân bằng vi khuẩn trong hệ tiêu hoá. Tuy nhiên, bạn nên tránh sữa chua có nhiều đường vì nó sẽ làm khiến các triệu chứng tiêu chảy trở nặng hơn.[5]
  5. 5
    Uống 2-3 lít chất lỏng mỗi ngày khi các triệu chứng vẫn kéo dài. Giữ cho cơ thể đủ nước luôn luôn là quan trọng, và điều này lại càng cần thiết khi bị tiêu chảy vì cơ thể đang bị mất nước. Tuy nhiên, nước lọc không có các chất điện giải hoặc dưỡng chất cần thiết, do đó bạn nên cố gắng kết hợp các chất lỏng khác trong thời gian hồi phục. Ví dụ, bạn có thể uống các chất lỏng khác như nước hầm thịt, nước uống thể thao, nước quả ép và nước trà hoặc thảo mộc không chứa caffeine với mật ong trong cả ngày.[6]
    • Đôi khi các thức uống nóng hoặc lạnh có thể làm trầm trọng triệu chứng tiêu chảy, do đó bạn cũng nên uống nước ở nhiệt độ phòng.
  6. 6
    Cố gắng uống nhiều nước giữa các bữa ăn thay vì trong bữa ăn. Mặc dù bạn có thể uống vài ngụm nước trong bữa ăn, nhưng việc uống quá nhiều chất lỏng cùng với thức ăn sẽ khiến cơ thể tiêu hoá nhanh hơn. Khi bị tiêu chảy, bạn cần quá trình này diễn ra càng chậm càng tốt.[7]
    • Ví dụ, bạn có thể uống vài ngụm nước trong bữa trưa, sau đó chờ khoảng nửa tiếng trước khi uống các thức uống khác.
  7. 7
    Ăn các bữa ăn nhỏ thường xuyên hơn rải ra suốt ngày. Thay vì ăn 3 bữa no một ngày, bạn nên cố gắng ăn nhiều bữa nhỏ hơn và ăn nhẹ khoảng 5-6 lần mỗi ngày. Điều này có thể giúp cơ thể điều hoà tiêu hoá dễ dàng hơn, nhờ đó phân có thể trở lại bình thường sau vài ngày.[8]
    • Ví dụ, bạn có thể ăn một lát bánh mì nướng và một quả chuối vào bữa sáng, sữa chua vào bữa xế trưa, nước thịt với cơm vào bữa trưa, sốt táo vào bữa xế chiều và ức gà nướng với khoai tây nghiền vào bữa tối.
  8. 8
    Nghỉ ngơi khoảng 20-30 phút sau khi ăn. Cố gắng đừng vội đứng dậy và vận động ngay sau khi ăn. Thay vào đó, bạn nên ngồi lại và thư giãn khoảng nửa tiếng. Điều này có thể làm chậm quá trình tiêu hoá thức ăn và ngăn ngừa tiêu chảy.[9]
    • Cho dù có việc cần làm ngay sau khi ăn, bạn cũng nên cố gắng tránh các hoạt động mạnh hoặc tránh tập thể dục trong vòng nửa tiếng để cơ thể có thời gian tiêu hoá thức ăn.
  9. 9
    Tránh các thức uống có hàm lượng cao caffeine. Các đồ uống có hàm lượng caffein cao như cà phê và nước tăng lực có thể gây tiêu chảy, do đó bạn nên tránh thức uống tăng lực, và không uống nhiều hơn 2-3 cốc cà phê hoặc trà mỗi ngày.[10]
    • Nếu bạn là người nghiện cà phê, hãy giảm dần dần để tránh đau đầu và các triệu chứng cai caffeine.
    • Một số chất tạo ngọt cũng gây tiêu chảy, vì vậy bạn nên cẩn thận với việc dùng các chất tạo ngọt thay thế đường trong cà phê hoặc trà, chẳng hạn như sorbitol.
  10. 10
    Giới hạn lượng rượu không quá 1-2 đơn vị cồn mỗi ngày. Chất cồn có thể khiến tình trạng tiêu chảy trở nên tồi tệ hơn, do đó tốt nhất là nên kiêng hoàn toàn nếu bạn bị tiêu chảy vào buổi sáng. Tuy nhiên, ngay cả sau khi đã đỡ hơn, bạn vẫn cần giới hạn lượng rượu tối đa ở mức 1-2 đơn vị cồn mỗi ngày để tình trạng tiêu chảy buổi sáng không tái diễn.[11]
    • Một đơn vị cồn tiêu chuẩn là 350 ml bia với độ cồn 5%, 150 ml rượu vang có nồng độ cồn khoảng 12%, hoặc 45 ml rượu mùi chưng cất có độ cồn khoảng 40%.[12]
    • Nếu có vẻ như chất cồn gây tiêu chảy hoặc khiến các triệu chứng trầm trọng hơn, bạn cần kiêng hẳn bia rượu.
    • Nếu cần sự hỗ trợ để cai rượu bia, hãy trao đổi với bác sĩ về các biện pháp điều trị như trị liệu tâm lý hoặc các nhóm hỗ trợ.[13]
    Quảng cáo

Phương pháp 2
Phương pháp 2 của 3:
Thực hiện các thay đổi trong lối sống

  1. 1
    Thử áp dụng các phương pháp giảm căng thẳng để trị chứng tiêu chảy liên quan đến lo âu. Các dây thần có thể ảnh hưởng đến dạ dày, do đó nếu bạn đang bị căng thẳng hoặc lo âu thì các bài tập thở sâu mỗi ngày có thể sẽ hữu ích. Ví dụ, khi cảm thấy căng thẳng, bạn có thể hít vào khi đếm đến 5, nín thở trong 5 tiếng đếm, sau đó thở ra trong 5 tiếng đếm. [14]
    • Các phương pháp khác để kiểm soát căng thẳng bao gồm: tập thể dục, tập yoga và các bài thiền hoặc chánh niệm.
    • Để ngăn ngừa căng thẳng, bạn nên học cách từ chối khi bị quá tải. Ngoài ra, khi đối mặt với một tình huống căng thẳng, bạn hãy tập trung vào những gì có thể kiểm soát thay vì những thứ nằm ngoài tầm tay.
  2. 2
    Cai thuốc lá nếu bạn có hút thuốc. Từ bỏ thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử có thể rất khó, nhưng bạn cần biết rằng nếu bạn bị chứng tiêu chảy buổi sáng mãn tính thì chất nicotine có thể kích thích đường ruột và khiến các triệu chứng trở nặng hơn. Hãy nhờ gia đình và bạn bè giúp đỡ trong thời gian cai thuốc lá và hỏi bác sĩ về các biện pháp hỗ trợ cai thuốc nếu bạn không thể tự cai thuốc một mình.
    • Bạn có nguy cơ cao bị bệnh Crohn (viêm ruột) nếu thường xuyên hút thuốc.
    • Không may là bạn cũng có thể gặp vấn đề về tiêu hoá trong thời gian cai thuốc lá. Kẹo cao su nicotine hoặc các loại thuốc như varenicline và bupropion cũng có thể giúp ích trong trường hợp này. Ngoài ra, bạn nên nhớ rằng các triệu chứng này chỉ là tạm thời, mà lợi ích lâu dài về sức khoẻ thì cao hơn nhiều.[15]
  3. 3
    Sử dụng thêm thực phẩm bổ sung để điều hòa hệ tiêu hoá. Nếu bạn thường xuyên bị tiêu chảy buổi sáng, việc sử dụng thực phẩm bổ sung như psyllium (vỏ hạt mã đề) hoặc pectin có thể giúp giảm dần các triệu chứng. Psyllium có thể làm cho phân đỡ lỏng hơn, còn pectin có thể làm chậm quá trình tiêu hoá của cơ thể.[16]
    • Thực phẩm bổ sung lợi khuẩn probiotic cũng giúp cân bằng vi khuẩn đường ruột. Nếu thích, bạn có thể bổ sung các thực phẩm giàu probiotic vào chế độ ăn thay vì uống thực phẩm bổ sung, chẳng hạn như sữa chua, tương miso, dưa muối, tương nén tempeh, kim chi, bắp cải muối chua sauerkraut, trà lên men kombucha và bánh mì sourdough.[17]
    • Một số thực phẩm bổ sung có thể khiến tiêu chảy nặng thêm, chẳng hạn như dầu hạt lanh, senna, than hoạt tính, phấn ong, ớt cayenne và guarana.

    Lời khuyên: Luôn luôn hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu sử dụng thực phẩm bổ sung.

  4. 4
    Thử dùng các thức ăn hoặc thực phẩm bổ sung prebiotic. Đây là loại thực phẩm cung cấp dinh dưỡng cho các lợi khuẩn có sẵn trong ruột. Thực phẩm prebiotic chứa các chất xơ có thể tiêu hoá, được lên men bởi các vi khuẩn trong đường ruột, từ đó tạo ra môi trường lành mạnh hơn trong ruột.[18] Bạn có thể kết hợp các thức ăn chứa prebiotic vào chế độ ăn, chẳng hạn như:
    • Ngũ cốc nguyên hạt (như yến mạch, bánh mì và mì làm từ lúa mì nguyên hạt và ngũ cốc nguyên cám)
    • Tỏi
    • Táo
    • Chuối
    • Thực phẩm bổ sung prebiotic theo giới thiệu của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng
    Quảng cáo

Phương pháp 3
Phương pháp 3 của 3:
Phối hợp với bác sĩ

  1. 1
    Nói chuyện với bác sĩ về chứng tiêu chảy buổi sáng kéo dài hoặc nghiêm trọng. Thỉnh thoảng bị tiêu chảy buổi sáng thì không có gì đáng lo, và thường thì bạn có thể kiểm soát được bằng cách thay đổi chế độ ăn. Tuy nhiên, bạn sẽ cần đi khám bệnh nếu các triệu chứng bệnh gây phiền toái cho cuộc sống của bạn, xảy ra hàng ngày và không cải thiện sau 2 tuần hoặc trở nặng và kéo dài cả ngày. Ngoài ra, bạn cũng cần liên lạc với bác sĩ nếu xuất hiện các triệu chứng như:[19]
    • Nước tiểu sậm màu hoặc ít
    • Tim đập nhanh
    • Đau đầu
    • Chóng mặt
    • Mệt mỏi, bồn chồn hoặc lú lẫn
    • Đau dữ dội ở vùng bụng hoặc trực tràng
    • Phân có máu hoặc như hắc ín
  2. 2
    Làm việc với bác sĩ để xác định các nguyên nhân có thể khiến bạn bị tiêu chảy. Tiêu chảy mãn tính có thể do nhiều nguyên nhân gây ra. Bạn nên nói chuyện với bác sĩ về việc chẩn đoán để được điều trị đúng cách.[20] Bác sĩ có thể kiểm tra sức khoẻ cho bạn và làm xét nghiệm để xác định hoặc loại trừ các bệnh như:
    • Hội chứng ruột kích thích
    • Bệnh celiac (không dung nạp gluten)
    • Bệnh cường giáp
    • Suy tụy
    • Tiểu đường
    • Tác dụng phụ của một số thuốc, chẳng hạn như thuốc kháng sinh
  3. 3
    Uống thuốc trị tiêu chảy để giúp bệnh thuyên giảm nhanh chóng. Nếu chứng tiêu chảy buổi sáng không nghiêm trọng hoặc kéo dài, bạn có thể thử uống các thuốc trị tiêu chảy không kê toa như loperamide hoặc bismuth subsalicylate. Với các triệu chứng dai dẳng hơn, bác sĩ có thể kê toa thuốc trị tiêu chảy như octreotide hoặc corticosteroid để giảm lượng chất lỏng trong đường tiêu hoá. Trong các trường hợp nặng, bác sĩ có thể chuyển bạn đến bệnh viện để truyền dịch và chất dinh dưỡng.[21] [22]
    • Những loại thuốc này thường có dạng viên nén, nhưng bạn có thể tìm được thuốc dạng lỏng có tác dụng nhanh hơn. Dù sử dụng thuốc ở dạng nào, bạn cũng cần uống đúng liều lượng trên nhãn thuốc và không uống quá liều khuyến cáo.
    • Nếu bạn đang mang thai, hãy cho bác sĩ biết trước khi uống bất cứ loại thuốc nào.
    • Tránh uống thuốc trị tiêu chảy nếu bạn nghi ngờ nguyên nhân gây tiêu chảy là do nhiễm trùng hoặc do ký sinh trùng. Cơ thể bạn cần phải đào thải hết vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng, nhưng thuốc trị tiêu chảy lại cản trở quá trình này khiến cho các triệu chứng kéo dài.[23]
    • Trước khi kê toa các loại thuốc như octreotide hoặc corticosteroid, bác sĩ thường sẽ yêu cầu làm các xét nghiệm như sinh thiết hoặc nội soi đại tràng để đảm bảo các thuốc được kê toa có hiệu quả trong trường hợp của bạn.
  4. 4
    Uống thuốc kháng sinh nếu tình trạng tiêu chảy là do nhiễm trùng. Tiêu chảy cũng thường xảy ra khi cơ thể bị nhiễm trùng, bao gồm nhiễm nấm candida, nhiễm vi khuẩn như E. coli, hoặc nhiễm ký sinh trùng. Nếu bạn được chẩn đoán nhiễm trùng, bác sĩ sẽ kê toa thuốc kháng sinh cho bạn để điều trị bệnh. Nhớ uống đầy đủ liệu trình thuốc kháng sinh để đảm bảo tình trạng nhiễm trùng khỏi hoàn toàn, ngay cả khi các triệu chứng đã hết.[24]
    • Thuốc kháng sinh không có hiệu quả đối với các trường hợp nhiễm trùng do virus gây tiêu chảy, bao gồm norovirus và rotavirus.[25]
    Quảng cáo

Bài viết wikiHow có liên quan

Hút Thuốc lá
Tự đo chiều caoTự đo chiều cao
Tiêm thuốc không đauTiêm thuốc không đau
Kích thích ợ hơiKích thích ợ hơi
Đào thải ma túy ra khỏi cơ thểĐào thải ma túy ra khỏi cơ thể
Tỉnh cần saTỉnh cần sa
Nhịn đại tiện trong tình huống khó xửNhịn đại tiện trong tình huống khó xử
Đo chiều cao khi không có thước dâyĐo chiều cao khi không có thước dây
Khỏi đau tay khi viết nhiềuKhỏi đau tay khi viết nhiều
Nôn sao cho dễ chịu nhấtNôn sao cho dễ chịu nhất
Giảm sưng mắt sau khi khócGiảm sưng mắt sau khi khóc
Kích thích đi tiểuKích thích đi tiểu
Rút chỉ khâu vết thươngRút chỉ khâu vết thương
Xử lý vết thương đóng vẩyXử lý vết thương đóng vẩy
Quảng cáo

Về bài wikiHow này

Roy Nattiv, MD
Cùng viết bởi:
Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa
Bài viết này đã được cùng viết bởi Roy Nattiv, MD. Roy Nattiv là bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa tại Los Angeles, California. Nattiv specializes chuyên điều trị các bệnh về tiêu hóa và dinh dưỡng ở trẻ em như táo bón, tiêu chảy, trào ngược dạ dày thực quản, dị ứng thực phẩm, suy dinh dưỡng, chứng loạn khuẩn ở ruột non, viêm loét đại tràng và hội chứng ruột kích thích. Nattiv tốt nghiệp Đại học California, Berkeley và nhận bằng bác sĩ y khoa (MD) tại Trường Y khoa Sackler ở Tel Aviv, Israel. Sau đó, ông hoàn thành chương trình bác sĩ nội trú nhi khoa tại Bệnh viện Nhi đồng ở Montefiore, Đại học Y Albert Einstein. Nattiv tiếp tục hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh tiến sĩ và được đào tạo về tiêu hóa nhi khoa, gan mật và dinh dưỡng tại Đại học California, San Francisco (UCSF). Anh từng là học viên nghiên cứu sinh của Viện Y học Tái sinh California (CIRM) và đã được Hiệp hội Tiêu hóa Nhi khoa, Gan và Dinh dưỡng Bắc Mỹ (NASPGHAN) trao giải thưởng cho công trình nghiên cứu về viêm loét đại trang ở trẻ em.
Chuyên mục: Sức khỏe Tổng quan
Trang này đã được đọc 18 lần.

Bài viết này đã giúp ích cho bạn?

Quảng cáo