Tải về bản PDF Tải về bản PDF

Phê bình mang tính xây dựng là cả một nghệ thuật. Đó là một cách để khuyến khích hành vi tích cực mà không chê trách hoặc công kích người được góp ý. Nếu muốn làm chủ các kỹ năng phê bình, bạn phải giữ giọng điệu tích cực, đồng thời tập trung vào các mục tiêu rõ ràng và có thể đạt được. Mặc dù có nhiều cách để đưa phê bình mang tính xây dựng, nhưng mỗi người lại một khác, do đó bạn nên điều chỉnh cách góp ý dựa trên những gì bạn biết về người đó.

Phương pháp 1 của 13:
Chỉ phê bình khi bạn có mục đích rõ ràng

  1. 1
    Trước khi phê bình, bạn hãy tự hỏi “Mục đích của mình là gì?” Khi đã xác định được điều mà bạn hy vọng đạt được, bạn sẽ biết cần phải tập trung vào điểm nào khi nói chuyện. Nếu không có mục đích rõ ràng nào trong đầu, có nguy cơ bạn sẽ làm cho người kia quá tải vì các thông tin thừa hoặc khiến họ có cảm giác như bị dồn ép.[1]
    • Có thể bạn muốn một hành vi nào đó phải thay đổi. Ví dụ, bạn muốn một nhân viên ngừng vi phạm nội quy của công ty hoặc một học sinh không hét to gọi bạn học cùng lớp khi mỗi khi quá phấn khích.
    • Mục đích của bạn cũng có thể là giúp ai đó tiến bộ. Ví dụ, bạn muốn góp ý cho một đồng nghiệp cách giao tiếp với khách hàng hoặc giúp một giáo viên dưới quyền cách quản lý lớp.
    • Nếu bạn không có câu trả lời hợp lý cho câu hỏi “Mục đích ở đây là gì?”, có lẽ bạn không cần đưa ra lời phê bình nào. Dù trong đầu bạn có phê phán ai đó thì cũng không nhất thiết phải nói ra.
    Quảng cáo

Phương pháp 2 của 13:
Chú ý âm điệu khi nói

  1. 1
    Nội dung lời nói là quan trọng, nhưng cách nói cũng quan trọng không kém. Nếu người kia nhận thấy bạn có ý tốt và thân thiện, khả năng họ tiếp thu lời góp ý của bạn sẽ cao hơn nhiều. Tình hình sẽ rất khó cải thiện nếu người ta cảm thấy bị công kích vì phạm lỗi lầm, thế nên bạn hãy hạ thấp giọng, giữ điệu bộ hoà nhã và cố gắng dùng âm điệu sao cho người kia cảm thấy được tôn trọng và đánh giá đúng.[2]
    • Có những trường hợp cần đến âm điệu gay gắt hoặc nghiêm khắc. Nếu bạn bắt gặp con bạn chơi pháo hoa hoặc một nhân viên chửi thề trước mặt khách hàng, bạn nhất định phải nhấn mạnh tính nghiêm trọng của vấn đề.

Phương pháp 3 của 13:
Nói chuyện riêng với người đó

  1. 1
    Khen ngợi trước mặt mọi người và phê bình ờ nơi riêng tư để có kết quả tốt nhất. Không ai thích bị chê là làm việc không tốt trước mặt người khác cả, do đó bạn nên nói chuyện riêng để giúp người bị phê bình bớt căng thẳng. Bạn có thể mời người đó lên văn phòng hoặc bảo ai đó ghé qua vào giờ ăn trưa để nói chuyện, và nhớ kèm một nụ cười.[3]
    • Nếu bạn phê bình ai đó trước mặt những người khác, người đó có thể cảm thấy như họ bị mắng nhiếc hoặc bị bêu xấu. Cơ hội có cuộc đối thoại hiệu quả sẽ cao hơn nhiều nếu không có những người khác ở xung quanh chứng kiến.
    Quảng cáo

Phương pháp 4 của 13:
Bắt đầu bằng một lời khen

  1. 1
    Tìm một điểm tuyệt vời để nói về người đó. Nếu bạn định phê bình một nhân viên vì doanh số bán hàng, hãy bắt đầu bằng việc công nhận những nỗ lực của họ dành cho công việc. Nếu muốn phê bình thái độ thô lỗ của người đó, bạn có thể bắt đầu bằng lời khen về sự năng nổ của họ. Lời nhận xét tích cực mở đầu cuộc trò chuyện sẽ giúp người đó thoải mái và dễ tiếp thu trước khi bạn bước vào trọng tâm của vấn đề.[4]
    • Nếu nói chuyện với con, bạn nên bảo “Mẹ rất yêu con và rất vui vì con học tập chăm chỉ, nhưng cô giáo vừa gọi điện cho mẹ…”
    • Khi phê bình một nhân viên, bạn hãy nói “Chị thấy em rất xuất sắc trong việc chào hàng, và em làm việc rất tốt, nhưng chị muốn nhắc em về quy định giờ giấc của công ty…”
    • Để góp ý với một người bạn, bạn có thể nói “Tớ biết cậu quý tớ và cậu biết là tớ cũng quý cậu, nhưng gần đây có một chuyện làm tớ buồn là…”

Phương pháp 5 của 13:
Sử dụng chủ ngữ “tôi” để tạo cảm giác tích cực

  1. 1
    Dùng chủ ngữ “tôi” khi nói lời phê bình để không đẩy người kia vào thế phòng thủ. Nếu bạn vừa bắt đầu đã bật ra một tràng những lời chỉ trích “bạn” thế nọ, “bạn” thế kia, người ta có thể cảm thấy như bạn đang công kích hoặc dồn họ vào chân tường. Hãy bắt đầu bằng câu có chủ ngữ là “tôi” để đặt sự việc dưới góc nhìn của bạn. Như vậy, bạn sẽ không có vẻ như đang cố áp đặt người kia và họ sẽ dễ tiếp thu lời góp ý của bạn hơn.[5]
    • Ví dụ, thay vì nói “Con phải thôi ngay cái kiểu nói chuyện với bố con như thế”, bạn có thể nói “Mẹ thấy buồn khi nghe con nói chuyện với bố như vậy.”
    • Nếu bạn nói chuyện với một người bạn, đừng bảo “Cậu chẳng bao giờ chịu bắt máy khi tớ gọi”. Kết quả có thể sẽ tốt hơn nếu bạn nói “Tớ cảm thấy tụi mình không nói chuyện với nhau nhiều như tớ mong đợi”.
    Quảng cáo

Phương pháp 6 của 13:
Cho họ cơ hội tự phê bình

  1. 1
    Có một cách mở đầu lời phê bình là để cho người kia nói trước. Bạn có thể họi họ một câu hỏi giả định rằng họ sẽ nói gì nếu bạn cũng hành động như họ, hoặc khuyến khích họ xem xét hành vi của họ dưới góc nhìn mới. Đây là một cách tuyệt vời nếu bạn lo rằng người kia có cảm giác như bị công kích hoặc bị dồn ép. Đó cũng là một ý kiến hay nếu bạn không chắc người kia có biết là họ đã làm sai không.[6]
    • Nếu nhân viên của bạn vướng vào rắc rối trong công việc, bạn có thể nói “Nếu cậu là người quản lý và có một nhân viên bị nhiều khách hàng phàn nàn thì cậu sẽ xử lý tình huống này như thế nào?” hoặc “Nếu em phải tự đánh giá hiệu quả công việc của mình thì em sẽ nói gì?”
    • Nếu nói chuyện với con, bạn có thể bảo “Nếu con thấy bạn cùng lớp con làm như vậy thì con nghĩ sao về bạn ấy?”
    • Nếu nói chuyện với một người bạn, bạn có thể hỏi “Bạn cảm thấy thế nào nếu bị bạn bè nói xấu sau lưng?”

Phương pháp 7 của 13:
Liên hệ lời phê bình với các mục tiêu của họ

  1. 1
    Bạn sẽ thuyết phục được người kia bằng cách nhấn mạnh về các lợi ích của việc tiếp thu lời góp ý. Nếu lời phê bình của bạn có vẻ hoàn toàn không liên quan gì đến các mục tiêu của người kia thì họ sẽ không dễ tiếp thu. Hãy tự hỏi “Người này đang cần gì?” Trước khi (hoặc sau khi) đưa ra lời phê bình, bạn nên giải thích cho họ biết phản hồi của bạn sẽ giúp họ đạt được mục tiêu như thế nào để thuyết phục họ.[7]
    • Với một nhân viên thường không hoàn thành công việc đúng hạn, bạn có thể nói “Tôi biết là cậu đang mong được thăng chức, thế nên tôi nghĩ là chúng ta có thể nói chuyện một chút về những việc mà cậu có thể thay đổi để đạt được điều cậu muốn. Cậu thấy thế nào?”
    • Nếu một đồng nghiệp luôn trễ nải trong công việc, bạn có thể nói “Anh nhớ là em từng nói em đang cố gắng tăng doanh số bán hàng. Anh có ý này có thể giúp em. Em có muốn nói chuyện không?”
    • Nếu nói chuyện với con, bạn có thể bảo “Bố biết là con muốn đi trại hè với các bạn, nhưng nếu con không được lên hạng thì hè này con phải học thêm.”
    Quảng cáo

Phương pháp 8 của 13:
Phê bình hành vi, không phê phán con người

  1. 1
    Người ta thường dễ thay đổi hơn nếu không cảm thấy mình bị công kích cá nhân. Không phải lúc nào chúng ta cũng hành xử đúng với con người mình và theo cách mà chúng ta tự nhìn nhận bản thân. Bằng cách chỉ tập trung vào những gì người kia đã làm, bạn sẽ dễ khiến người ta thay đổi hơn. Người kia sẽ không có phản ứng tốt nếu họ cảm thấy như bạn đang hạ thấp hoặc thách thức bản thân họ.[8]
    • Ví dụ, thay vì nói với một nhân viên kinh doanh đang có vấn đề như “Cô không có quan hệ tốt với khách hàng,” bạn có thể nói “Tôi nghĩ cô có thể cải thiện cách giao tiếp với khách hàng.”
    • Một ví dụ khác, thay vì nói với một người đồng nghiệp ăn mặc cẩu thả rằng “Trông cậu lôi thôi quá”, bạn có thể nói “Tôi không nghĩ mình sẽ chọn mặc bộ đồ đó để đi làm. Ý tôi là…”
    • Điều này đặc biệt quan trọng nếu bạn góp ý cho người bạn yêu hoặc người thân trong gia đình. Đừng nói “Anh đối xử với em thật là tồi tệ!”, hãy nói “Em không thích anh nói với em kiểu như vậy.”

Phương pháp 9 của 13:
Trung thực về mức độ nghiêm trọng của vấn đề

  1. 1
    Nếu vì một lý do quan trọng mà bạn phê bình họ, hãy nói ra. Tuy nhiên, nếu vấn đề không quá quan trọng, bạn cũng nên thừa nhận. Nếu ai đó chỉ vi phạm một quy định nhỏ tại nơi làm việc mà có lẽ họ cũng không biết là họ đã sai thì bạn đừng làm như trời sắp sập đến nơi. Tuy nhiên, nếu ai đó hành xử gây nguy hiểm cho sự an toàn của người khác hoặc cho công việc, bạn phải phê bình thật nghiêm khắc. Hãy điều chỉnh ngôn ngữ và âm điệu dựa vào mức độ nghiêm trọng của vấn đề.[9]
    • Bạn có thể nói với một nhân viên thường đi làm muộn vài phút “Nghe này, tôi biết là chuyện này có vẻ nhỏ nhặt, nhưng tôi sẽ đánh giá cao nếu em quẹt thẻ vào đúng 9 giờ chứ không phải là 9 giờ 4 phút hay 9 giờ 2 phút.”
    • Với một lỗi nặng hơn, chẳng hạn như một nhân viên cư xử thô lỗ với khách hàng, bạn có thể nói “Tôi cần nói thẳng thắn với cậu về việc này. Công ty không bao giờ cho phép nhân viên nói chuyện với khách hàng như vậy. Nó ảnh hưởng đến uy tín của công ty.”
    • Nếu bạn phê bình trẻ em, điều quan trọng là bạn phải nhấn mạnh lý do vì sao bạn phải nhắc nhở trẻ. Nếu chúng làm điều gì đó nguy hiểm, bạn cần cho trẻ biết nó nghiêm trọng như thế nào.
    Quảng cáo

Phương pháp 10 của 13:
Thừa nhận các tác nhân bên ngoài

  1. 1
    Việc bạn thừa nhận các yếu tố khác để giúp người kia nhận trách nhiệm. Nếu người đó đang có hoàn cảnh khó khăn ở nhà, hãy nói rằng bạn hiểu họ đang phải vật lộn với những vấn đề cá nhân. Nếu họ làm vậy là do bị áp lực, hãy thừa nhận rằng bạn cũng có thể hành xử như vậy, nhưng bạn vẫn cần phải nói. Đây là chìa khoá để họ hiểu được bản chất điều mà bạn mong muốn.[10]
    • Ví dụ, nếu muốn góp ý với chồng vì anh ấy không làm việc nhà, bạn có thể nói “Em biết là anh đang phấn đấu ở công ty. Em cũng biết là anh đóng góp rất lớn cho gia đình, nhưng nếu thỉnh thoảng anh giúp em rửa bát thì rất đỡ cho em.”
    • Nếu nói chuyện với trẻ em, bạn có thể bảo “Mẹ biết là nhiều lúc con vui quá không kìm chế được, nhưng lần sau khi các bạn đến chơi thì con đừng làm như vậy nữa nhé.”
    • Bạn có thể nói với một nhân viên làm ca đêm đang mệt mỏi là “Tôi biết là làm ca đêm thì vất vả và khó mà nghỉ ngơi đầy đủ, nhưng vì tôi thấy anh ngủ trong làm việc nên chúng ta cần phải nói chuyện về việc này.”

Phương pháp 11 của 13:
Nói cụ thể về những thay đổi trong tương lai

  1. 1
    Giao cho người đó các bước cụ thể để họ thực hiện. Nếu lời phê bình của bạn không rõ ràng hoặc không cụ thể, người kia khó mà thực hiện theo lời góp ý của bạn một cách hiệu quả. Sau khi đã đưa ra lời phê bình, bạn cần đưa ra các gợi ý có thể thực hiện được để họ cải thiện. Thậm chí bạn có thể ngỏ ý giúp đỡ họ thực hiện vài bước![11]
    • Ví dụ, bạn có thể nhắc một nhân viên thường hay quên phụ kiện trên đồng phục “Lần sau trước khi ra khỏi nhà, em nhớ kiểm tra túi xem có bảng tên không nhé. Nếu có quên, em có thể lên gặp tôi để lấy bảng tên dự phòng.”
    • Nếu bạn cùng phòng của bạn lười làm việc nhà, bạn có thể nói "Xuân lo lau dọn bếp rồi, tớ thì sẽ dọn phòng tắm. Cậu có thể quét sân hàng tuần được không?”
    Quảng cáo

Phương pháp 12 của 13:
Nói rằng bạn tin tưởng họ

  1. 1
    Bạn có thể nói điều này khi bắt đầu hoặc kết thúc lời phê bình, miễn là khiến người kia cảm thấy được ủng hộ. Nếu người đó nghĩ rằng bạn không tin tưởng họ, họ sẽ có cảm giác buồn bực về bản thân sau khi bị phê bình. Nếu mục tiêu của bạn là giúp người đó tiến bộ hơn, hãy nói rằng bạn đánh giá cao nỗ lực của họ và biết là họ có thể làm được điều mà bạn yêu cầu.[12]
    • Ví dụ, bạn có thể kết thúc cuộc nói chuyện với một học sinh đang gặp vấn đề bằng câu “Thầy biết em là một học sinh thông minh và chăm ngoan. Thầy tin tưởng ở em, và thầy chắc là em sẽ làm được!”
    • Bạn có thể nói nói với một nhân viên đang thiếu tự tin “Cậu là người không thể thiếu trong đội, và tôi biết là cậu đủ khả năng để làm tốt hơn.”

Phương pháp 13 của 13:
Đáp lại những mối lo ngại bằng sự thấu hiểu

  1. 1
    Cho người kia một cơ hội để phản hồi là điều cần thiết. Nếu cảm thấy như không được nói, người kia sẽ cảm thấy họ không được đối xử công bằng sau khi cuộc nói chuyện kết thúc. Bạn nên cho họ một cơ hội để phản hồi hoặc nói về cảm giác của họ. Ngay cả khi bạn nghĩ rằng họ không đúng, hoặc họ tập trung vào khía cạnh khác trong lời phê bình của bạn, điều quan trọng là họ phải cảm thấy bạn đang lắng nghe.[13]
    • Bạn có thể khép lại cuộc nói chuyện bằng một câu như “Em thấy như vậy có công bằng không?” hoặc “Em cảm thấy chuyện này như thế nào?” và để cho người kia chia sẻ cảm giác của họ.
    • Nếu người kia có vẻ chán nản sau cuộc nói chuyện, bạn có thể nói một câu như “Tôi hiểu là vì sao câu lại thất vọng. Tôi cũng thế, nhưng chúng ta vẫn cần phải giải quyết việc này.”
    • Nếu họ thủ thế hoặc bực tức vì bị phê bình, hãy cố gắng làm dịu tình hình một chút và nhắc họ rằng bạn chỉ muốn giúp đỡ. Bạn có thể nói “Tôi không muốn hạ thấp bạn. Tôi chỉ muốn giúp thôi. Tôi xin lỗi nếu tôi đã gây hiểu lầm.”
    • Nếu người đó nổi xung thiên và bắt đầu la hét hoặc có hành động mất kiểm soát, bạn cần giữ bình tĩnh, cố gắng giúp họ thư giãn, và hãy bỏ qua. Rõ ràng là người này sẽ không chịu tiếp thu một cuộc trò chuyện hiệu quả.
    Quảng cáo

Lời khuyên

  • Phản hồi kiểu “sandwich” (phản hồi tiêu cực xen kẽ với phản hồi tích cực) thường hiệu quả khi bạn góp ý cho ai đó trong đời sống thường ngày, nhưng trong môi trường công việc thì nhiều người sẽ đi thẳng vào vấn đề vì nó quá phổ biến. Kiểu phản hồi này có thể dẫn đến hệ quả không mong muốn là khiến cho lời phê bình của bạn có vẻ như không chân thành.[14]
  • Học theo những người biết cách phê bình mang tính xây dựng.

Bài viết wikiHow có liên quan

Trò chuyện với Một Cô gái mà Không gây Nhàm chánTrò chuyện với Một Cô gái mà Không gây Nhàm chán
Mở đầu cuộc trò chuyện khi bạn không có gì để nóiMở đầu cuộc trò chuyện khi bạn không có gì để nói
Tán gái qua tin nhắnTán gái qua tin nhắn
Nhắn tin với người bạn thíchNhắn tin với người bạn thích
Có Bạn GáiCó Bạn Gái
Đưa ra câu hỏi mởĐưa ra câu hỏi mở
Từ chối ai đó mà không khiến họ bị tổn thươngTừ chối ai đó mà không khiến họ bị tổn thương
Bắt đầu cuộc trò chuyện với một cô gáiBắt đầu cuộc trò chuyện với một cô gái
Tìm kiếm chủ đề để trò chuyệnTìm kiếm chủ đề để trò chuyện
Đối phó với Người quá quắtĐối phó với Người quá quắt
Nhận biết khi ai đó thích bạnNhận biết khi ai đó thích bạn
Đáp lại Lời khenĐáp lại Lời khen
Liên lạc với người nổi tiếngLiên lạc với người nổi tiếng
Nhờ Người khác Giúp đỡNhờ Người khác Giúp đỡ
Quảng cáo
  1. https://greatergood.berkeley.edu/article/item/four_ways_to_constructively_criticize_yourself
  2. https://www.forbes.com/sites/forbescoachescouncil/2017/06/19/15-ways-to-offer-truly-constructive-feedback/?sh=65eebd036e9b
  3. Lauren Krasny. Chuyên gia huấn luyện cấp lãnh đạo, chiến lược & cá nhân. Phỏng vấn chuyên gia. 27 March 2020.
  4. Lauren Krasny. Chuyên gia huấn luyện cấp lãnh đạo, chiến lược & cá nhân. Phỏng vấn chuyên gia. 27 March 2020.
  5. https://www.thecut.com/article/how-to-give-constructive-criticism-at-work.html

Về bài wikiHow này

Lauren Krasny
Cùng viết bởi:
Huấn luyện viên cuộc sống
Bài viết này đã được cùng viết bởi Lauren Krasny. Lauren Krasny là chuyên gia huấn luyện kỹ năng lãnh đạo và điều hành, người sáng lập của Reignite Coaching, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ huấn luyện nghề nghiệp và cá nhân tại Khu Vực Vịnh San Francisco. Hiện tại cô làm huấn luyện viên cho Chương trình LEAD tại Trường Kinh doanh thuộc Đại học Stanford và từng là Huấn luyện viên Sức khỏe Số cho Omada Health and Modern Health. Lauren đã trải qua quá trình đào tạo tại Viện Đào tạo Huấn luyện viên (CTI). Cô có bằng cử nhân tâm lý học của Đại học Michigan. Bài viết này đã được xem 5.859 lần.
Chuyên mục: Giao tiếp xã hội
Trang này đã được đọc 5.859 lần.

Bài viết này đã giúp ích cho bạn?

Quảng cáo