Cách để Phân biệt trăng thượng huyền và trăng hạ huyền

3 Phần:Hiểu về các pha của mặt trăngXác định các pha của mặt trăng ở bắc bán cầuXác định các pha mặt trăng ở nam bán cầu

Khi xác định được mặt trăng trên bầu trời là trăng thượng huyền hay trăng hạ huyền, bạn có thể biết được nhiều điều khác nữa như mặt trăng đang ở pha nào, thủy triều sẽ chuyển động ra sao, mặt trăng đang ở vị trí nào so với trái đất và mặt trời. Kiến thức về vị trí mọc và lặn của mặt trăng trong các pha khác nhau cũng rất hữu ích nếu bạn muốn quan sát mặt trăng vào một đêm nào đó. Trăng thượng huyền có tỷ lệ được chiếu sáng lớn dần lên (khi được quan sát qua từng đêm), tức là trăng đang tròn dần. Trăng hạ huyền ngược lại với trăng thượng huyền. Có một số cách để bạn nhận biết liệu mặt trăng bạn đang quan sát là trăng thượng huyền hay hạ huyền. Các chi tiết có thể khác nhau chút ít tùy vào vị trí của bạn trên trái đất, nhưng phương pháp cơ bản thì vẫn như nhau.

Phần 1
Hiểu về các pha của mặt trăng

  1. 1
    Học tên gọi của các pha mặt trăng. Mặt trăng xoay quanh trái đất, và khi đó chúng ta nhìn thấy nhiều góc độ khác nhau của phần mặt trăng được chiếu sáng. Mặt trăng không tự phát sáng mà chỉ phản chiếu ánh sáng từ mặt trời.[1] Khi chuyển từ trăng khuyết đến trăng tròn và khuyết trở lại, mặt trăng trải qua nhiều pha, được nhận biết bằng hình trăng lưỡi liềm và trăng khuyết do bóng của mặt trăng tạo ra.[2] Mặt trăng có các pha như sau:
    • Trăng mới (new mooon)
    • Trăng lưỡi liềm đầu tháng (waxing crescent)
    • Bán nguyệt đầu tháng (first quarter)
    • Trăng khuyết đầu tháng (waxing gibbous)
    • Trăng tròn (full moon)
    • Trăng khuyết cuối tháng (waning gibbous)
    • Bán nguyệt cuối tháng (third quarter)
    • Trăng lưỡi liềm cuối tháng (waning crescent)
    • Trăng mới (new moon)[3]
  2. 2
    Hiểu về ý nghĩa của các pha. Mặt trăng di chuyển theo cùng một quỹ đạo xung quanh trái đất mỗi tháng, do đó hàng tháng cũng trải qua các pha như nhau. Sở dĩ có các pha mặt trăng là do góc nhìn của chúng ta từ trái đất. Chúng ta nhìn thấy phần được chiếu sáng của mặt trăng thay đổi khác nhau khi mặt trăng chuyển động xung quanh trái đất. Bạn hãy nhớ rằng một nửa mặt trăng luôn luôn được mặt trời chiếu sáng: góc nhìn từ trái đất quyết định các pha của mặt trăng mà chúng ta nhìn thấy.[4]
    • Trong thời kỳ trăng mới, mặt trăng ở vị trí giữa trái đất và mặt trời, do đó từ góc nhìn của chúng ta, mặt trăng không được chiếu sáng. Vào thời điểm này, phần được chiếu sáng của mặt trăng hoàn toàn hướng về phía mặt trời, và chúng ta sẽ nhìn thấy phần tối của mặt trăng.
    • Trong thời kỳ bán nguyệt đầu tháng, chúng ta nhìn thấy nửa phần được chiếu sáng và nửa phần không được chiếu sáng của mặt trăng. Hiện tượng này cũng diễn ra trong thời kỳ bán nguyệt cuối tháng, chỉ khác là các mặt được nhìn thấy ở chiều ngược lại.[5]
    • Khi trăng tròn, chúng ta nhìn thấy toàn bộ phần được chiếu sáng của mặt trăng, trong khi phần tối hoàn toàn hướng ra ngoài.
    • Sau thời gian trăng tròn, mặt trăng tiếp tục hành trình của nó trở lại vị trí ban đầu giữa trái đất và mặt trời, bắt đầu một tuần trăng mới.
    • Mặt trăng mất hơn 27,32 ngày để hoàn thành một vòng chuyển động xung quanh trái đất. Tuy nhiên, một tháng mặt trăng (từ trăng mới này đến trăng mới sau) là 29,5 ngày, bởi vì đó là khoảng thời gian để mặt trăng quay trở lại vị trí của nó giữa mặt trời và trái đất.[6]
  3. 3
    Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến trăng khuyết đầu tháng và trăng khuyết cuối tháng. Trên hành trình từ trăng mới đến trăng tròn, chúng ta sẽ thấy tỷ lệ lớn dần lên ở nửa được chiếu sáng của mặt trăng, và hiện tượng này được gọi là trăng tròn dần. Khi chuyển lại từ trăng tròn đến trăng mới, chúng ta sẽ nhìn thấy tỷ lệ nhỏ dần đi ở nửa được chiếu sáng của mặt trăng; hiện tượng này được gọi là trăng khuyết dần.
    • Các pha của mặt trăng luôn diễn ra như nhau, do đó dù mặt trăng có thể xuất hiện ở các vị trí và các hướng khác nhau trên bầu trời, bạn vẫn có thể xác định được mặt trăng đang ở pha nào nếu biết phải quan sát những gì.

Phần 2
Xác định các pha của mặt trăng ở bắc bán cầu

  1. 1
    Biết rằng mặt trăng tròn dần và khuyết dần từ phải sang trái. Các phần khác nhau của mặt trăng được chiếu sáng trong thời kỳ trăng tròn dần và khuyết dần. Ở bắc bán cầu, phần mặt trăng được chiếu sáng sẽ lớn dần từ phải sang trái cho đến khi trăng tròn, sau đó nhỏ dần từ phải sang trái.
    • Mặt trăng tròn dần (trăng thượng huyền) sẽ được chiếu sáng ở phần bên phải, và trăng khuyết dần (trăng hạ huyền) sẽ được chiếu sáng ở phần bên trái.[7]
    • Giơ bàn tay phải với ngón cái hướng ra ngoài, lòng bàn tay hướng về phía bầu trời. Ngón cái và các ngón còn lại tạo thành một vòng cung như hình chữ C ngược. Nếu mặt trăng khớp với vòng cung này thì đó là trăng thượng huyền (tròn dần). Khi bạn lặp lại động tác này với tay trái và mặt trăng khớp với hình chữ "C" thì đó là trăng hạ huyền (khuyết dần).
  2. 2
    Nhớ quy tắc D, O, C. Mặt trăng luôn tuân theo cùng một quy luật chiếu sáng, do đó bạn có thể dùng hình dạng của các chữ cái D, O, và C để xác định trăng thượng huyền và trăng hạ huyền. Ở pha bán nguyệt đầu tháng, mặt trăng trông giống hình chữ D. Khi trăng tròn, mặt trăng trông như hình chữ O. Và ở pha bán nguyệt cuối tháng, mặt trăng trông như hình chữ C.
    • Trăng hình lưỡi liềm như chữ C ngược là trăng tròn dần (thượng huyền).
    • Trăng khuyết có hình chữ D là trăng tròn dần (thượng huyền).
    • Trăng khuyết có hình chữ D ngược là trăng khuyết dần (hạ huyền).
    • Trăng hình lưỡi liềm như chữ C là trăng khuyết dần (hạ huyền).
  3. 3
    Tìm hiểu thời gian mặt trăng mọc và lặn. Thời gian mọc và lặn của mặt trăng không phải lúc nào cũng giống nhau mà thay đổi tùy vào pha của mặt trăng. Điều này có nghĩa là bạn có thể dựa vào thời gian trăng mọc và lặn để xác định đó là trăng thượng huyền hay hạ huyền.
    • Bạn không thể nhìn thấy trăng mới, vì khi đó nó không được mặt trời chiếu sáng, và vì thời gian mặt trăng mọc và lặn trùng với mặt trời.
    • Khi trăng thượng huyền dần chuyển sang bán nguyệt đầu tháng, mặt trăng mọc vào buổi sáng, đạt đỉnh điểm khi hoàng hôn và lặn vào khoảng nửa đêm.
    • Trăng tròn mọc khi mặt trời lặn và lặn khi mặt trời mọc.
    • Khi trăng hạ huyền chuyển sang bán nguyệt cuối tháng, mặt trăng sẽ mọc vào lúc nửa đêm và lặn vào buổi sáng.[8]

Phần 3
Xác định các pha mặt trăng ở nam bán cầu

  1. 1
    Tìm hiểu các phần được chiếu sáng của mặt trăng trong thời kỳ trăng thượng huyền và hạ huyền. Ngược lại với mặt trăng được nhìn từ bắc bán cầu, mặt trăng nhìn từ nam bán cầu sẽ được chiếu sáng từ trái sang phải, tròn đầy và sau đó nhỏ dần từ trái sang phải.
    • Trăng thượng huyền có phần được chiếu sáng ở bên phải, trăng hạ huyền có phần được chiếu sáng ở bên trái.[9]
    • Giơ bàn tay phải với ngón cái hướng ra ngoài, lòng bàn tay hướng về phía bầu trời. Ngón cái và các ngón còn lại tạo thành vòng cung hình chữ C ngược. Nếu mặt trăng khớp với vòng cung này thì đó là trăng hạ huyền (khuyết dần). Nếu bạn lặp lại động tác này với bàn tay trái, và mặt trăng khớp với vòng cung hình chữ "C" thì đó là trăng thượng huyền (tròn dần).
  2. 2
    Nhớ quy luật C, O, D. Mặt trăng nhìn ở nam bán cầu sẽ trải qua tất cả các pha tương tự như chúng ta nhìn thấy ở bắc bán cầu, nhưng thứ tự các chữ cái sẽ ngược lại.
    • Trăng hình lưỡi liềm như chữ C là trăng tròn dần (thượng huyền).
    • Trăng khuyết có hình chữ D ngược là trăng tròn dần (thượng huyền).
    • Trăng tròn có hình chữ O.
    • Trăng khuyết có hình chữ D là trăng khuyết dần (hạ huyền).
    • Trăng hình lưỡi liềm như chữ C ngược là trăng khuyết dần (hạ huyền).
  3. 3
    Tìm hiểu thời gian mặt trăng mọc và lặn. Mặc dù phần được chiếu sáng của mặt trăng nhìn từ nam bán cầu sẽ ngược lại so với khi nhìn từ bắc bán cầu, thời gian mặt trăng mọc và lặn ở hai bán cầu ở cùng pha đều như nhau.
    • Trăng bán nguyệt đầu tháng sẽ mọc vào buổi sáng và lặn vào khoảng nửa đêm.
    • Trăng tròn mọc và lặn trùng với thời gian mặt trời lặn và mọc.
    • Trăng bán nguyệt cuối tháng sẽ mọc vào lúc nửa đêm và lặn vào buổi sáng.[10]

Thông tin Bài viết

Chuyên mục: Thiên văn học

Ngôn ngữ khác:

English: Tell Whether the Moon Is Waxing or Waning, Español: saber si la Luna es creciente o menguante, Italiano: Determinare se la Luna è Crescente o Calante, Русский: определить, растущая луна или убывающая, Português: Saber se a Lua Está Crescente ou Minguante, Deutsch: Erkennen ob der Mond zunehmend oder abnehmend ist, Français: savoir si la Lune est en phase ascendante ou descendante, Nederlands: Herkennen of de maan wassend is of afnemend, العربية: التفريق بين القمر المتزايد والقمر المتناقص, ไทย: ดูดวงจันทร์ว่าข้างขึ้นหรือข้างแรม, Bahasa Indonesia: Mengetahui Apakah Bulan dalam Keadaan Muda (Waxing) atau Tua (Waning), 中文: 判断月亮是在渐盈还是渐亏, 한국어: 달이 차오르는 것인지 줄어드는 것인지 알아보는 방법, 日本語: 月の満ち欠けを理解する

Trang này đã được đọc 525 lần.

Bài viết này đã giúp ích cho bạn?