Cách để Nhận biết người bị trầm cảm

Đồng tác giả: Mental Health America

Trầm cảm là một vấn đề sức khỏe tâm thần nghiêm trọng. Những người mắc chứng trầm cảm cần sự hỗ trợ và giúp đỡ chuyên khoa. Có một số dấu hiệu mà bạn cần lưu ý nếu nghi ngờ ai đó đang bị trầm cảm. Hãy chú ý đến mọi thay đổi về hành vi của người đó. Người mắc chứng trầm cảm có thể ngủ ít hơn, ăn ít hơn hoặc sụt cân. Bạn cũng nên để ý đến sự thay đổi tâm trạng của họ. Người bị trầm cảm có thể thay đổi tâm trạng thất thường và khó tập trung. Nhớ tìm sự giúp đỡ chuyên khoa nếu bạn tin rằng người đó đang nghĩ đến việc tự sát.

Phần 1 của 4:
Đánh giá tâm trạng của người đó

  1. 1
    Quan sát hiện tượng mất cảm giác vui vẻ. Anhedonia, hội chứng mất niềm vui trong các hoạt động hàng ngày, là một biểu hiện rất phổ biến của chứng trầm cảm. Bạn hãy chú ý đến các dấu hiệu cho thấy người đó không còn hào hứng trong các hoạt động mà họ từng yêu thích.[1]
    • Bạn có thể thấy hiện tượng này xảy ra một cách âm thầm. Ví dụ, một người vốn thích xã giao đột nhiên lại từ chối lời mời ra ngoài chơi. Một đồng nghiệp trước kia thường vừa làm việc vừa nghe nhạc nay lại làm việc trong yên lặng.
    • Bạn cũng có thể nhận thấy người đó có vẻ trầm lặng hoặc không thể hiện cảm xúc. Họ có thể không còn mỉm cười hoặc cười lớn trước những câu chuyện đùa, ví dụ như một người bạn của bạn dường như không hứng thú hoặc có vẻ thờ ơ trong các sự kiện xã hội.
  2. 2
    Chú ý đến thái độ bi quan. Chứng trầm cảm thường dẫn đến cái nhìn bi quan về cuộc sống. Nếu đột nhiên người đó thường xuyên nghĩ đến những khả năng xấu nhất thì nguyên nhân có thể là do trầm cảm. Thái độ bi quan trong một hoặc hai ngày có thể chỉ là do tâm trạng không tốt, nhưng nếu diễn ra liên tục trong thời gian dài thì có lẽ đó là dấu hiệu của chứng trầm cảm.[2]
    • Đôi khi điều này rất rõ ràng. Một người trầm cảm có thể nói nhưng câu như “Chẳng còn hy vọng gì”. Tuy nhiên, các dấu hiệu bi quan thường khó nhận ra. Người trầm cảm có thể phát biểu những câu nghe có vẻ thực tế hơn là bi quan.
    • Ví dụ, người đang trầm cảm có thể nói những câu như “Kỳ thi này tôi ôn bài rất kỹ, nhưng chẳng biết có được điểm cao không nữa." Nghe như người đó chỉ nhìn nhận tình huống một cách thực tế, nhưng nếu họ thường xuyên có những phát biểu như vậy thì có thể họ đang bị trầm cảm.
    • Thái độ bi quan kéo dài liên tục trong nhiều tuần có thể là dấu hiệu của chứng trầm cảm.
  3. 3
    Lưu ý đến biểu hiện giả vờ hạnh phúc. Giả vờ hạnh phúc là cụm từ mô tả một người cố gắng tỏ ra hạnh phúc trước mặt người khác. Người đó có thể làm như mọi chuyện vẫn ổn và hành xử vui vẻ hơn bình thường. Tuy nhiên, sự che đậy này không thể duy trì được mãi, do đó người đang giả vờ hạnh phúc có thể sẽ tránh tiếp xúc với mọi người vì sợ bị phát hiện.[3]
    • Mặc dù trông người đó rất vui vẻ nhưng bạn vẫn có cảm giác rằng có điều gì đó không ổn. Người đó có thể luôn mỉm cười khi gặp bạn nhưng bạn vẫn nhận thấy dường như họ đang lảng tránh.
    • Có thể bạn thấy một người có bề ngoài hạnh phúc từ chối khi được mời đi chơi, ít trả lời tin nhắn và điện thoại, hoặc có hành động tách biệt với mọi người.
    • Nếu những hành vi trên diễn ra liên tục nhiều ngày thì đó là dấu hiệu của chứng trầm cảm.
  4. 4
    Quan sát tâm trạng thất thường. Những người mắc chứng trầm cảm thường dễ thay đổi cảm xúc. Một người bình thường vẫn vô tư có thể đột nhiên rầu rĩ suốt ngày. Tâm trạng thay đổi thất thường là một biểu hiện rất phổ biến của chứng trầm cảm.[4]
    • Người đó có thể sẽ khó chịu và có thái độ thù nghịch hơn khi bị trầm cảm. Ví dụ, một người bạn trầm cảm có thể cáu gắt với bạn chỉ vì vài phút đi muộn khi đến dự một sự kiện.
    • Người bị trầm cảm có thể rất nóng nảy. Chẳng hạn như một đồng nghiệp của bạn có thể bất ngờ nổi nóng khi đang giải thích điều gì đó cho bạn ở văn phòng.
    • Nếu điều này chỉ xảy ra một hoặc hai lần thì có thể chỉ là vì họ có một ngày không vui. Tuy nhiên, kiểu hành vi như vậy xảy ra liên tục trong thời gian dài có thể là biểu hiện của chứng trầm cảm.
  5. 5
    Để ý xem người đó khó tập trung không. Chứng trầm cảm có thể khiến đầu óc người bệnh bế tắc với những ý nghĩ tiêu cực, và điều này sẽ gây khó khăn cho khả năng tập trung. Nếu người đó mắc chứng trầm cảm, bạn có thể nhận thấy năng suất làm việc của họ giảm sút.[5]
    • Cùng với trầm cảm, chứng khó tập trung thường ảnh hưởng đến công việc và đời sống xã hội của người đó. Một người bạn trầm cảm có thể rất vất vả để duy trì cuộc trò chuyện. Một học sinh trầm cảm có thể đột nhiên nộp bài muộn hoặc không nộp bài.
    • Thường xuyên trễ hạn và quên nhiệm vụ cũng là một dấu hiệu phổ biến của người mắc chứng khó tập trung. Một người đồng nghiệp vốn luôn đúng giờ nay lại thường quên các cuộc họp và quên làm báo cáo thì có thể đây là biểu hiện của chứng trầm cảm.
  6. 6
    Nhận biết biểu hiện dằn vặt quá mức. Những người bị trầm cảm có thể thường cảm thấy tội lỗi. Cảm giác day dứt về mọi khía cạnh trong cuộc sống có thể là biểu hiện của chứng trầm cảm. Nếu người đó luôn cảm thấy có lỗi, nhất là chỉ vì những việc lặt vặt, thì có thể họ đang bị trầm cảm.[6]
    • Người đó có thể kể về cảm giác day dứt về những lỗi lầm trong quá khứ và hiện tại. Ví dụ, “Tôi thấy thật hối hận vì hồi ở đại học đã không học hành chăm chỉ hơn. Lẽ ra trong cuộc họp hôm nay tôi phải làm tốt hơn. Tôi đang kéo cả công ty đi xuống."
    • Người bị trầm cảm cũng có thể áy náy vì cảm xúc hoặc cách sống của họ. Họ có thể xin lỗi vì cảm thấy mình không phải là bạn tốt hoặc cảm thấy có lỗi vì đã buồn bã.
    Quảng cáo

Phần 2 của 4:
Quan sát các thay đổi trong hành vi

  1. 1
    Chú ý đến sự thay đổi về giấc ngủ. Chứng trầm cảm thường làm rối loạn giấc ngủ. Người mắc chứng trầm cảm có thể khó ngủ hoặc ngủ quá nhiều. Có thể bạn không biết thói quen ngủ của người khác, nhưng hãy nghe những điều họ kể hoặc các thay đổi về hành vi cho thấy họ có vấn đề về giấc ngủ.[7]
    • Cách dễ nhất để biết về sự thay đổi nếp ngủ của một người là nghe họ nói chuyện. Chẳng hạn như người đó than phiền là ngủ không đủ hoặc ngủ li bì.
    • Các thay đổi trong hành vi cũng có thể báo hiệu cho bạn biết sự thay đổi trong nếp ngủ của người đó. Một người có vẻ loạng choạng hoặc lơ mơ vào ban ngày thì có thể nguyên nhân là vì họ thiếu ngủ.
    • Nếu người ở cùng phòng, người yêu hoặc người nhà của bạn đột nhiên ngủ nhiều thì có thể họ đang bị trầm cảm.
    • Lưu ý rằng, có nhiều yếu tố, bao gồm các bệnh lý thể chất, có thể dẫn đến thay đổi trong thói quen ngủ. Bạn hãy quan sát sự thay đổi về giấc ngủ trong thời gian dài kèm theo các triệu chứng trầm cảm khác.
  2. 2
    Chú ý đến thay đổi về cảm giác thèm ăn. Những người trầm cảm có thể ăn vô độ để đối phó với căng thẳng. Họ cũng có thể không còn cảm giác ngon miệng và ăn ít đi.[8]
    • Nếu người đó ăn vô độ, bạn có thể thấy họ hay ăn vặt hơn và ăn nhiều hơn trong các bữa chính. Ví dụ, bạn có thể để ý thấy người bạn cùng phòng của mình đột nhiên đặt thức ăn nhiều lần cả ngày.
    • Nếu người đó biếng ăn, họ thường xuyên bỏ bữa. Ví dụ, có thể bạn nhận thấy một đồng nghiệp trầm cảm không còn ăn trưa nữa.
  3. 3
    Để ý việc sử dụng rượu và chất kích thích của người đó. Tình trạng lạm dụng chất có thể là dấu hiệu chính của chứng trầm cảm. Mặc dù không phải ai bị trầm cảm cũng đều lạm dụng chất, nhưng nhiều người mắc phải tình trạng này. Không ít người trầm cảm bắt đầu uống rượu lu bù hoặc sử dụng các chất kích thích khác.[9]
    • Nếu sống cạnh một người bị trầm cảm, bạn có thể nhận thấy họ sử dụng chất kích thích thường xuyên hơn. Ví dụ, người bạn cùng phòng của bạn hầu như đêm nào cũng uống rượu, ngay cả khi sáng hôm sau có tiết học.
    • Bạn cũng có thể nhận thấy một đồng nghiệp hoặc một người bạn ngày càng lệ thuộc vào chất kích thích. Người đồng nghiệp đó có thể tạm nghỉ nhiều lần hơn để hút thuốc. Người bạn đó có thể đột nhiên hay ra ngoài uống rượu và thường uống quá chén.
  4. 4
    Quan sát những thay đổi về cân nặng. Do thay đổi về cảm giác thèm ăn và mức hoạt động thể chất, không ít người mắc chứng trầm cảm cũng thay đổi về cân nặng. Đây là triệu chứng dễ nhận thấy nhất. Chứng trầm cảm có thể làm thay đổi đến 5% cân nặng của cơ thể trong một tháng. Người đang trầm cảm có thể sụt cân hoặc tăng cân.[10]
    • Nếu bạn để ý thấy gần đây người đó tăng cân hoặc sụt cân kèm theo một số triệu chứng khác, vậy thì rất có thể người đó đang mắc chứng trầm cảm.
    Quảng cáo

Phần 3 của 4:
Chú ý đến các dấu hiệu nguy hiểm

  1. 1
    Để ý đến những lời nói về cái chết. Nếu một người muốn tự tử, họ có thể đột ngột nói về cái chết nhiều hơn. Bạn có thể thấy người đó ngẫm nghĩ về cái chết nhiều hơn và thường nêu ra chủ đề này. Ví dụ, họ có thể gợi chuyện rằng liệu có cuộc sống sau khi chết hay không.[11]
    • Trong các trường hợp nghiêm trọng, người có ý định tự sát có thể nói nhưng câu như “Giá mà tôi chết được.”
  2. 2
    Lưu ý các phát biểu tiêu cực. Người muốn tự tử thường có các nhìn rất tiêu cực về bản thân và cuộc đời. Bạn có thể nhận thấy họ không tin rằng sự việc sẽ thay đổi và hay nhắc đi nhắc lại về điều này. Cảm giác chung của họ là tuyệt vọng. [12]
    • Người đó có thể nói những câu như “Cuộc sống này quá khó khăn” hoặc “Không có cách nào thoát ra khỏi tình trạng này” hoặc “Tôi không thể làm gì để cải thiện tình hình”.
    • Họ cũng có thể có cái nhìn rất tiêu cực về bản thân. Bạn có thể nghe họ nói những lời như “Tôi chỉ là gánh nặng của người khác” hoặc “Lẽ ra anh không cần phải lo cho tôi."
  3. 3
    Lưu ý nếu người đó thu xếp công việc của họ. Hiện tượng này là một dấu hiệu báo động đỏ. Người đó có thể làm việc thêm giờ để trả hết nợ nần. Họ cũng có thể bất ngờ muốn làm di chúc hoặc đem cho các món đồ quý giá.[13]
  4. 4
    Lắng nghe các cuộc bàn luận liên quan đến kế hoạch tự sát. Một trong những dấu hiệu nguy hiểm nhất cho thấy ý định tự tử là người đó sắp xếp kế hoạch. Nếu người đó đang tìm cách có được vũ khí hoặc chất độc chết người thì có thể họ đang có kế hoạch tự sát. Có thể bạn còn phát hiện người đó viết những dòng chữ như thư tuyệt mệnh.[14]
    • Khi một người thực sự có kế hoạch tự sát thì tình hình đã rất nguy cấp. Bạn nên gọi ngay cho dịch vụ cấp cứu. Cuộc sống của người đó có thể đang bị đe dọa.
  5. 5
    Hành động đúng nếu bạn nghĩ ai đó đang có ý định tự sát. Nếu bạn nghi ngờ một người đang muốn chết thì hành động của bạn là rất quan trọng. Những ý nghĩ tự sát là trường hợp cấp cứu và cũng cần phải được xử trí.[15]
    • Không để người đang có ý định tự sát ở một mình. Nếu người đó tìm cách làm hại bản thân, bạn hãy gọi cảnh sát hoặc dịch vụ cấp cứu trong vùng bạn ở. Bạn cũng nên báo cho người thân hoặc bạn bè của người đó càng sớm càng tốt.
    • Nếu bạn không ở bên cạnh người đó, hãy khuyên họ gọi số 18001567, đường dây nóng Tâm sự Bạn trẻ của Trung tâm Phòng chống Khủng hoảng Tâm lý Việt Nam. Ở Mỹ, bạn có thể gọi đường dây nóng phòng chống tự sát quốc gia, số 800-273-TALK (800-273-8255. Nếu ở các quốc gia khác, bạn cần tìm các đường dây nóng tương tự, chẳng hạn số điện thoại này ở Anh là +44 (0) 8457 90 90 90.[16]
    • Người đang có ý định tự sát cần sự can thiệp chuyên môn càng sớm càng tốt. Quan trọng là bạn cần tìm cho họ một chuyên gia trị liệu hoặc chuyên gia tư vấn. Người muốn tự sát có thể phải tạm thời nằm viện.
    Quảng cáo

Phần 4 của 4:
Xử lý vấn đề

  1. 1
    Nói chuyện với người đó. Nếu nghi ngờ một người bị trầm cảm, bạn hãy tạo cơ hội cho họ thổ lộ. Mặc dù sự trợ giúp chuyên khoa là cần thiết, nhưng việc trò chuyện cũng có thể giúp ích. Người mắc chứng trầm cảm cần sự hỗ trợ của những người thân yêu bên cạnh.[17]
    • Nói với người đó về những lo ngại của bạn. Bạn có thể mở đầu bằng những câu như “Tớ thấy dạo này cậu có vẻ lạ và tớ hơi lo.”
    • Khéo léo xử lý các triệu chứng mà bạn thấy lo ngại. Ví dụ, “Gần đây trông cậu có vẻ mệt mỏi. Tớ biết là có lý do nào đó, nhưng cậu có thấy ổn không?”
    • Cho người đó biết rằng bạn luôn sẵn sàng giúp đỡ họ bằng những câu như “Nếu cậu muốn tâm sự thì tớ rất vui lòng lắng nghe."
  2. 2
    Khuyến khích người đó tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên khoa. Một mình bạn không thể giúp được cho người bị trầm cảm. Hãy có gắng đưa người đó đến gặp bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia trị liệu để xử lý vấn đề. Có thể họ cần được trị liệu tâm lý hoặc thuốc men.[18]
    • Bạn nên ngỏ ý tìm giúp họ một chuyên gia trị liệu. Nếu bạn của bạn còn đi học, bạn có thể hướng dẫn họ đến trung tâm tư vấn học đường.
  3. 3
    Nói với người đó rằng bạn sẵn sàng tiếp tục hỗ trợ họ. Những người bị trầm cảm cần được giúp đỡ liên tục. Hãy cho họ biết rằng bạn sẵn sàng chở họ đến các buổi trị liệu, giúp họ theo dõi lịch điều trị và hỗ trợ họ trong cuộc sống khi họ trải qua cơn trầm cảm.[19]
    • Tuy nhiên, đừng quên rằng bạn không thể giải quyết vấn đề của người khác. Mặc dù bạn có thể hỗ trợ người đó nhưng người mắc chứng trầm cảm vẫn cần tìm sự giúp đỡ chuyên khoa.
    Quảng cáo

Lời khuyên

  • Nếu người đó không muốn nói chuyện, bạn cũng đừng ép họ. Bạn chỉ cần cho họ biết rằng bạn sẵn lòng lắng nghe.
  • Nếu người đó là sản phụ mới sinh con, có thể là họ mắc chứng trầm cảm sau sinh.
  • Nếu nghi ngờ một người bị trầm cảm, bạn đừng bao giờ bảo họ rằng “Đừng như vậy nữa mà”, hoặc “Cậu chỉ muốn được chú ý”. Những lời bình phẩm như vậy sẽ khiến họ hà khắc hơn với bản thân hoặc đẩy họ đến ngưỡng giới hạn.

Cảnh báo

  • Nếu bạn nghĩ ai đó sắp tự làm hại bản thân, hãy gọi số 113. (Gọi 911 nếu bạn đang ở Mỹ).

Về bài wikiHow này

Tổ chức phi lợi nhuận
Bài viết này có đồng tác giả là Mental Health America. Mental Health America là tổ chức phi lợi nhuận hàng đầu quốc gia chuyên về giải quyết nhu cầu của những người mắc bệnh tâm thần và thúc đẩy sức khỏe tâm thần chung của công dân Mỹ. Công việc của họ tuân theo triết lý Before Stage 4 - nghĩa là các bệnh tâm thần nên được điều trị sớm trước khi đạt đến mức trầm trọng nhất trong quá trình bệnh.
Trang này đã được đọc 2.237 lần.

Bài viết này đã giúp ích cho bạn?

Quảng cáo