Thể thơ Haiku (俳句 , phát âm high-koo) là dạng thơ ngắn 3 câu, sử dụng ngôn từ diễn tả giác quan, nhằm lột tả cảm xúc hay hình ảnh. Thơ Haiku vốn được các nhà thơ Nhật Bản phát triển. Họ thường sử dụng chất liệu cảm hứng từ thiên nhiên, khoảnh khắc của cái đẹp, hay một trải nghiệm thấm thía, Để sáng tác thơ Haiku, trước tiên bạn phải động não nghĩ ý tưởng, sau đó mới đi sâu vào chi tiết và hình ảnh kỹ càng hơn. Đảm bảo gọt giũa bài thơ sao cho tinh tế và lắng nghe thanh âm nó tạo ra khi đọc thành tiếng.

Phần 1 của 3:
Nghĩ ý tưởng cho thơ haiku

  1. 1
    Đi dạo giữa thiên nhiên. Nhiều bài Haiku được lấy cảm hứng từ những gì thuộc về thế giới tự nhiên, như cây cối, hòn đá, núi đồi và hoa cỏ. Để có được ý tưởng cho bài thơ, bạn nên tản bộ nơi công viên hoặc băng qua cánh rừng gần nhà. Đi dọc đường mòn trên núi hay bờ sông, hồ, biển. Dành thời gian với thiên nhiên và quan sát, bạn sẽ nặn ra được ý tưởng cho bài thơ.[1]
    • Nếu bạn không thể ra ngoài tản bộ, hãy ngắm tạm những bức ảnh thiên nhiên trong sách hoặc trên mạng. Tìm phong cảnh thiên nhiên quen thuộc hay chủ thể tự nhiên như cây cỏ hoa lá có thể truyền cảm hứng cho bạn.
  2. 2
    Tập trung vào mùa hoặc sự kiện theo mùa. Thơ Haiku cũng có thể nói về mùa trong năm, bao gồm xuân, hạ, thu, đông. Bạn cũng có thể tập trung vào sự kiện theo mùa chỉ diễn ra vào thời điểm nhất định trong năm, như hoa anh đào nở hay cá hồi bơi ngược về dòng sông gần nhà bạn.[2]
    • Thơ Haiku theo mùa thường tập trung vào một chi tiết đặc biệt của một mùa gọi tên mùa đó trong bài thơ. Viết về một mùa trong năm có thể là cách hay để bạn miêu tả điều khiến bạn yêu thích thời điểm này trong năm.
  3. 3
    Lấy người hay vật làm chủ đề. Haiku không chỉ nói về mùa hay thiên nhiên. Bạn cũng có thể chọn một người hay vật cụ thể làm nguồn cảm hứng cho bài thơ. Có thể bạn sẽ muốn viết một bài thơ vui nhộn về chú chó nhà mình, hay một bài Haiku sâu sắc về món đồ chơi tuổi thơ.[3]
    • Cố gắng chỉ tập trung vào một con người hay vật thể trong bài thơ. Haiku rất ngắn và bạn sẽ không đủ chỗ để viết về mọi suy tưởng của bạn chỉ trong 3 dòng về người hay vật ấy.
  4. 4
    Đọc một bài thơ Haiku mẫu. Để cảm nhận tốt hơn về thể loại thơ này, bạn nên đọc những bài thơ nổi tiếng và được xem là ví dụ tốt về hình thức. Bạn có thể tìm thấy những bài Haiku này trong sách hay trên mạng. Để đọc Haiku về thiên nhiên và vật thể, bạn có thể tham khảo:[4]
    • Haiku của nhà thơ Nhật Matsuo Basho.
    • Haiku của nhà thơ Nhật Yosa Buson.
    • Haiku của nhà thơ Nhật Tagami Kikusha.[5]
    • Haiku của nhà thơ Mỹ Richard Wright.
  5. 5
    Tập trung vào những sự kiện trong quá khứ hay những thứ làm bạn phiền lòng. Thử mượn cảnh tả tình hoặc một phép ẩn dụ có thể giúp bạn bộc lộc cảm xúc ngắn gọn. Vài ví dụ có lẽ bạn thích:
    • Bùm, bùm, bùm, đoàng, đoàng!
    • Tâm trí tôi là bãi chiến trường
    • Thiên thu cuồng nộ
    Quảng cáo

Phần 2 của 3:
Sáng tác Haiku

  1. 1
    Tuân theo cấu trúc câu và âm tiết của thơ haiku. Thơ Haiku tuân theo quy luật chặt chẽ: cấu trúc 3 dòng, âm tiết 5-7-5. Nghĩa là câu đầu 5 âm tiết, câu hai 7 âm tiết và câu cuối 5 âm tiết.[6]
    • Cả bài thơ tổng cộng 17 âm tiết. Để đếm âm tiết của một từ, bạn hãy đặt bàn tay dưới cằm và phát âm từ đó. Mỗi nhịp cằm chạm bàn tay bạn được tính là một âm tiết.
    • Một bài Haiku không cần vần hay nhịp điệu, miễn là nó tuân theo số âm tiết quy định.
  2. 2
    Miêu tả chủ thể bằng những chi tiết gợi giác quan. Thơ Haiku truyền tải thông điệp ngắn gọn về chủ thể tới người đọc thông qua các giác quan. Hãy nghĩ về mùi hương, cảm xúc, thanh âm, hương vị và dáng vẻ của chủ thể. Miêu tả chủ thể chỉ bằng cảm quan của bạn, và điều đó sẽ trở nên sống động trong lòng người đọc, họ sẽ cảm nhận được ma lực trên trang giấy.[7]
    • Ví dụ, bạn có thể viết về “mùi hương thoang thoảng của lá thông” hay “vị chát đắng của không khí sớm mai”.
    • Nếu bạn viết thơ về một chủ thể xác định, như chú chó cưng, bạn có thể miêu tả “tiếng gõ móng lách cách trên nền gạch” hay “bộ lông ẩm ướt của chú chó nghịch nước”.
  3. 3
    Sử dụng hình ảnh và mô tả cụ thể. Tránh lối miêu tả trừu tượng hay mơ hồ. Thay vào đó, bạn hãy dùng những hình ảnh cụ thể để người đọc dễ hình dung. Thay vì sử dụng phép ẩn dụ hoặc mô phỏng, hãy miêu tả chủ thể với chi tiết cụ thể và độc đáo.[8]
    • Tránh mô tả dài dòng hay dùng từ ngữ phức tạp. Thử dùng từ đơn giản thôi để có thể bám theo quy tắc âm tiết của Haiku.
    • Đừng dùng những cụm từ sáo rỗng, đã quen thuộc đến mức không còn ý nghĩa gì nữa. Thay vào đó hãy vận dụng những hình ảnh và miêu tả độc đáo.
    • Ví dụ bạn có thể viết “Lá rơi quét sạch con đường” hay “Con chó đuổi theo chú chim xanh rực rỡ”.
  4. 4
    Viết thơ ở thì hiện tại. Để bài thơ trở nên gần gũi, bạn nên dùng thì hiện tại thay vì quá khứ. Thì hiện tại cũng giúp câu thơ đơn giản dễ theo dõi.[9]
  5. 5
    Kết thúc bài thơ bằng câu cuối bất ngờ. Một bài Haiku hay sẽ có câu kết thúc rung động và khiến người xem vương vấn. Nó có thể khiến người đọc bất ngờ với hình ảnh cuối cùng hay phải đọc lại hai câu trên với tâm trạng bàng hoàng.[10]
    • Ví dụ, một bài Haiku của nhà thơ Kobayashi Issa có câu kết bất ngờ: “Mọi thứ tôi chạm vào/ dù với sự dịu dàng, than ôi/ nhói đau như gai đâm”.[11]
    Quảng cáo

Phần 3 của 3:
Mài giũa lại bài thơ

  1. 1
    Đọc bài thơ thành tiếng. Một khi bản nháp đã xong, bạn hãy đọc lại vài lần thành tiếng. Nghe xem bài thơ có thanh âm thế nào. Đảm bảo rằng từng dòng thơ trôi chảy tự nhiên dòng này nối dòng kia khi được đọc lên theo nhịp 5-7-5. Bài thơ phải nghe có vẻ tự nhiên.[12]
    • Nếu bạn nhận thấy có chỗ trúc trắc hay vụng về, hãy chỉnh sửa lại cho mượt hơn. Thay thế những từ dài hay phức tạp. Đảm bảo bài thơ phải nghe dễ chịu khi được đọc lên.
  2. 2
    Cho người khác xem thơ Haiku của bạn. Nhận lấy phản hồi từ mọi người về bài thơ. Hỏi bạn bè, người thân, đồng môn xem họ nghĩ sao. Đặt câu hỏi xem liệu họ hiểu là bài thơ tả về khoảnh khắc trong tự nhiên hay mùa.
    • Nếu bạn viết Haiku về một vật thể hay chủ thể, hãy hỏi mọi người xem bài thơ có làm tốt trong việc khai thác chủ thể đó không.
  3. 3
    Đặt bài thơ vào giữa trang giấy sau khi hoàn thành. Gắn bài thơ vào giữa trang giấy và canh giữa để nó tạo thành hình kim cương. Đó là cách trình bày thơ Haiku truyền thống.[13]
    • Bạn cũng có thể đặt một tựa đề ngắn phía trên bài thơ, như “Mùa thu” hay “Con chó”. Tránh đặt tựa dài dòng.
    • Đa số thơ Haiku không có tựa. Bạn không nhất thiết phải đặt tên cho bài thơ.
    Quảng cáo

Bài viết wikiHow có liên quan

Về bài wikiHow này

Stephanie Wong Ken, MFA
Cùng viết bởi
Thạc sĩ nghệ thuật chuyên ngành viết sáng tạo
Bài viết này đã cùng viết bởi Stephanie Wong Ken, MFA. Stephanie Wong Ken có bằng MFA chuyên về Viết sáng tạo của Đại học bang Portland. Bài viết này đã được xem 2.600 lần.
Chuyên mục: Văn học
Trang này đã được đọc 2.600 lần.

Bài viết này đã giúp ích cho bạn?

Quảng cáo