Cách để Giữ an toàn trên mạng

2 Phần:Bảo vệ danh tínhBảo vệ kết nối mạng

Mạng internet là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày. Nơi đó chứa rất nhiều thông tin hữu dụng nhưng cũng đầy rẫy hiểm nguy. Bài viết này sẽ liệt kê một số mẹo nhỏ để giữ an toàn cho bản thân khi dùng mạng.

Phần 1
Bảo vệ danh tính

  1. 1
    Chọn mật khẩu mạnh. Mật khẩu là chìa khóa để mở các tài khoản của bạn – chỉ có người có chiếc chìa khóa đó mới có thể truy cập vào chúng. Khi chọn mật khẩu, bạn cần đảm bảo chọn được mật khẩu độc nhất, mạnh và khó bị người lạ cũng như người quen đoán ra. Hãy chọn mật khẩu có chứa chữ, số, chữ thường, chữa hoa và các kí hiệu.[1]
    • Mật khẩu kiểu “matkhau”, “password” hoặc “1234” là rất yếu và dễ đoán. Chọn ngày sinh của những người thân với bạn (hoặc chính bạn) cũng không an toàn. Mật khẩu càng dài thì càng khó đoán. Bạn cũng có thể thử bỏ bớt chữ hoặc thay chữ bằng số. Những từ viết đúng chính tả thì dễ đoán hơn là những từ bị cố ý viết sai hoặc bị thay thế bằng số.
    • Thử dùng những mật khẩu bắt nguồn từ những cụm từ hoặc đồ vật quan trọng đối với riêng bạn. Ví dụ, nếu tên của chú cá vàng mà bạn yêu quý hồi nhỏ là Bong Bóng, hãy thay thế một vài chữ bằng con số, và có thể cuối cùng, mật khẩu của bạn sẽ là “130ng130ng584” mà chỉ có mình bạn hiểu.
    • Hãy chọn mật khẩu dễ nhớ hoặc bạn có thể ghi lại. Nếu ghi lại, không được để ở nơi dễ thấy. Không giữ chúng trên bàn làm việc, bên cạnh máy tính.
    • Không dùng cùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản. Nếu bạn không muốn phải nghĩ ra và lưu giữ tới hàng tá mật khẩu, hãy đặt ra một mật khẩu cơ bản (ví dụ: s1rbubb735) và bổ sung thêm các kí tự có liên quan tới mỗi tài khoản khác nhau. Ví dụ, đối với Amazon sẽ là amzns1rbubb735; đối với Gmail sẽ là gmails1rbubb735.
    • Bạn cũng nên đối mật khẩu vài tháng một lần.
  2. 2
    Cảnh giác khi cài đặt các chương trình hoặc đồng ý với các điều khoản. Khi đăng ký nhận bản tin, cài đặt phần mềm hoặc đồng ý với bất kì điều gì, hãy đọc kỹ những dòng chữ in nhỏ. Nếu không muốn nhận thư rác hoặc thông tin bị lọt vào tay những người bán hàng qua điện thoại, hãy tìm một ô nhỏ nằm ở gần cuối trang, nơi mà hỏi bạn có muốn nhận thông tin và khuyến mãi từ các công ty khác. Những trang mạng tử tế sẽ ghi rõ rằng họ không bán thông tin của bạn cho các công ty khác (dù họ vẫn tự gửi email cho bạn).
    • Thường thì luôn có một số tập tin tải về, gói cài đặt, quảng cáo độc hại là do các adware đứng sau, thậm chí cả những virus mà bạn vô tình gặp phải cũng có thể lừa những người dùng thiếu kinh nghiệm và đem lại cho họ hàng tá phần mềm rác. Ví dụ, gói cài đặt Java trực tuyến của Oracle sẽ bao gồm cả việc cài đặt thanh công cụ Ask Toolbar (hay còn gọi là ứng dụng Search App của Ask) trong chế độ cài đặt nhanh. Để ngăn chặn hành động lén cài đặt phần mềm này, bạn phải cực kỳ cẩn trọng trước những phần mềm trôi nổi, nghĩa là phải quét những tập tin thực thi được tải về với phần mềm chống virus mới nhất hoặc công cụ quét malware trực tuyến (như Google's VirusTotal.com), luôn thực hiện cài đặt ở chế độ “sạch” hoặc tùy chọn (custom), bỏ chọn mọi “khuyến mại” trong quá trình cài đặt.
    • Nhiều trang mạn có thể cài đặt adware vào máy tính và theo dõi thói quen lướt mạng cũng như động thái của bạn. Luôn cẩn trọng khi ghé qua những trang web như vậy.[2]
    • Một số trang yêu cầu bạn cung cấp mọi thông tin để lấy được sản phẩm. Chỉ điền vào những trường bắt buộc mà có dấu sao bên cạnh (*). Nếu ô thông tin đó không có dấu sao thì nó là không bắt buộc và bạn có thể bỏ trống.
  3. 3
    Không cung cấp thông tin cá nhân cho người lạ. Không tiết lộ tên đầy đủ, địa chỉ hoặc số điện thoại cho bất kỳ ai trên mạng mà bạn không biết hoặc không tin tưởng. Điều này là đặc biệt quan trọng trong các phòng chat, khi thỏa thuận lương hoặc việc làm, hoặc khi lên kế hoạch qua những trang hẹn hò.
    • Cẩn thận khi kết bạn trên mạng. Nhiều tình bạn đẹp có thể sinh ra từ những trang mạng xã hội, nhưng cũng có rất nhiều người đóng giả thành một người khác với chính họ.
    • Hết sức cẩn thận khi hẹn hò trên mạng. Chỉ nên dùng tên thường gọi và không bao giờ tiết lộ thông tin cá nhân, dù người kia có vẻ tuyệt vời đến đâu đi nữa. Khi đã quyết định gặp mặt trực tiếp, luôn hẹn gặp tại những nơi công cộng đông người như nhà hàng hoặc quán cà phê. Luôn cho người khác biết bạn định đi đâu và không bao giờ để họ đến tận nhà đón bạn hoặc đồng ý về nhà riêng của họ.[3]
    • Cung cấp thông tin cá nhân cho người lạ không chỉ gây tổn hại cho danh tính và các tài khoản của bạn, việc đó còn đe dọa cả sự an toàn thân thể nữa. Dù nhiều người trên mạng có vẻ rất hiền hòa và thân thiện, bạn vẫn phải cẩn thận khả năng bị người lạ lợi dụng phòng chat, mạng xã hội và các trang web khác để thu thập thông tin, từ đó gây ra thương tích cho bạn tại chỗ làm hoặc nơi ở của bạn.
    • Luôn kiểm tra độ tin cậy của trang web khi mua sắm. Nếu trang web đó có thiết kế lộn xộn hoặc nhiều pop-up, có thể nó không đáng tin. Coi chừng cả những trang web mà không cho phép thanh toán qua PayPal hay thẻ tín dụng.[4] Khi mua sắm qua những trang như Craiglist, hãy cảnh giác cao độ.
  4. 4
    Không mắc bẫy lừa đảo. Những email lừa đảo là những thông điệp có vẻ như đến từ những tổ chức đáng tin cậy, ví dụ như ngân hàng hoặc cửa hàng mà bạn vừa mua đồ ở đó. Chúng sẽ cung cấp đường dẫn tới những trang web giả mạo và yêu cầu bạn đưa ra thông tin cá nhân.[5]
    • Luôn nhìn vào địa chỉ email. Nhiều người gửi thư lừa đảo sẽ dùng những email với địa chỉ không khớp với tên công ty mà họ tự xưng là đại diện. Hoặc là địa chỉ đó sẽ bị sửa đổi một chút để những người mất cảnh giác không nhận ra.
    • Cẩn thận với những cái bẫy lừa đảo tự xưng là đại diện cho eBay, PayPal, ngân hàng hoặc công ty mà bạn tin tưởng và yêu cầu bạn cung cấp thông tin cá nhân hoặc nhạy cảm. Email đó có thể thông báo rằng tài khoản và/hoặc mật khẩu của bạn đang có vấn đề. Trong thư có thể có đường dẫn. Nếu bạn nhận được kiểu email này, đừng nhấn vào đường dẫn đó. Hãy tự đi tới trang web đó bằng cách gõ URL vào trình duyệt.
    • Rê chuột lên trên đường dẫn khả nghi. Ở bên dưới màn hình, bạn sẽ thấy ỦRL thực sự của trang web đó. Nhiều trang web lừa đảo sẽ có địa chỉ khác được hiển thị ở phía dưới trình duyệt khi bạn rê chuột lên trên đường dẫn.[6]
    • Chuyển tiếp những email đáng nghi tới công ty mà chúng mạo danh. Họ sẽ xác nhận với bạn email đó có thật hay không.
    • Các chương trình email như Yahoo!, MSN, Hotmail và Gmail sẽ không bao giờ yêu cầu bạn cung cấp mật khẩu email. Đừng để bị lừa và đánh mất mật khẩu.
  5. 5
    Đề cao cảnh giác trước những cái bẫy trên mạng. Những cái bẫy đó nằm ở khắp nơi. Chúng có thể bật ra từ email, tweets, bài đăng Facebook và nhiều nơi khác nữa. Không nhấn vào các đường dẫn có vẻ không thật hoặc chứa nhiều ký tự và chữ cái vô nghĩa.
    • Không nhấn vào các cửa sổ pop-up hoặc email thông báo bạn vừa trúng giải hàng triệu đô-la/VNĐ. Chúng là bẫy.
    • Không tin vào những email mời bạn chơi xổ số nước ngoài.[7] Ngoài ra, cảnh giác trước những email nhờ bạn giúp ai đó chuyển một số tiền hoặc khoản thừa kế lớn khỏi quốc gia của họ sau khi kể cho bạn nghe một câu chuyện buồn.[8]
  6. 6
    Hạn chế chia sẻ thông tin trên mạng xã hội. Facebook, Twitter, Google+, Instagram, LinkedIn và những mạng xã hội khác đã trở thành một phần trong cuộc sống của mọi người. Trên Facebook, nhiều người thường đăng tên thời con gái, tên bố mẹ, sinh nhật, sinh nhật các con, quê quán, địa chỉ nhà, nhà và số điện thoại di động cùng rất nhiều thông tin cá nhân khác. Chúng đã cung cấp cho bất kì ai có máy tính mọi thông tin quan trọng nhất về bạn. [9]Hãy hạn chế chia sẻ thông tin trên mạng để bảo vệ danh tính và sự riêng tư.[10]
    • Chia sẻ quá nhiều thông tin trên mạng xã hội còn có thể đẩy bạn vào nguy cơ bị tấn công thực sự. Khi để mạng internet biết nơi ở và khi nào bạn không có nhà, rất có thể sẽ có ai đó đột nhập vào nhà bạn – nhất là khi họ đã thấy toàn bộ ảnh về chiếc TV mới, dàn máy tính và bộ trang sức. Qúa nhiều thông tin cá nhân như địa chỉ nhà, số điện thoại và lộ trình hàng ngày cũng như thói quen sinh hoạt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho những kẻ đeo bám bạn.
    • Nhiều trang web an toàn, như ngân hàng, bảo hiểm, vay nợ và trường học sẽ yêu cầu những câu hỏi bảo mật. Chúng bao gồm: “Tên thời con gái của mẹ bạn là gì?”, “Tên của ông/bà nội bạn là gì?”, “Bạn lớn lên ở thành phố nào?” hoặc “Sinh nhật của bố bạn là ngày nào?”. Câu trả lời có thể được tìm thấy dễ dàng trên trang Facebook của vài người.
    • Chia sẻ những thông tin này có thể khiến bạn bị đánh cắp danh tính.
    • Khi chọn câu hỏi bảo mật, đừng chọn những câu mà người ta có thể dễ dàng tìm thấy câu trả lời qua mạng xã hội.
  7. 7
    Dùng nhiều tài khoản email. Tốt nhất là có ba tài khoản. Khi có nhiều tài khoản email, bạn sẽ tách biệt được các khía cạnh khác nhau trong cuộc sống, bạn sẽ có những địa chỉ chính thức và không chính thức, và lượng thư rác cũng như các vấn đề về riêng tư cũng sẽ được giảm thiểu.
    • Hãy tạo một địa chỉ email để sử dụng riêng trong công việc. Nhiều khi, cơ quan nơi bạn công tác sẽ cung cấp cho bạn.
    • Tạo một địa chỉ email cá nhân. Bạn có thể dùng địa chỉ này để làm việc với ngân hàng, tìm việc làm, bảo hiểm và những việc chính thống, riêng tư khác. Người nhà và bạn bè cũng có thể được biết địa chỉ này.
    • Tạo một địa chỉ email để nhận thư quảng cáo. Địa chỉ này có thể được dùng để đăng ký nhiều thứ trên mạng hoặc tại các cửa hàng, tiệm ăn và những nơi mà bạn không muốn cung cấp email cá nhân chính của mình. Bạn cũng có thể dùng nó trên các trang mạng xã hội. Nếu có thư rác gửi tới đây, email công việc hoặc email cá nhân chính sẽ không bị ảnh hưởng.

Phần 2
Bảo vệ kết nối mạng

  1. 1
    Dùng chương trình chống virus, chương trình chống phần mềm gián điệp và tường lửa. Lướt mạng mà không có những chương trình đó thì rất nguy hiểm và dễ bị dính thư rác, virus và bị xâm nhập. Bạn nên cài những chương trình này để tránh khỏi những thứ mà có thể bạn không nhận ra sự nguy hiểm từ chúng. Luôn cập nhật để chúng chống được những mối nguy mới nhất.
    • Trojan, phần mềm gián điệp, malware và virus không chỉ đánh cắp danh tính và xâm phạm sự riêng tư của bạn, chúng còn khiến máy tính và bộ vi xử lý trở nên chậm chạp.[11] Các chương trình chống virus và phần mềm gián điệp sẽ bảo vệ thiết bị của bạn khỏi những mối nguy hại, giúp hệ thống máy tính luôn an toàn. Có rất nhiều chương trình mà bạn có thể mua, và cũng có rất nhiều nơi cho phép bạn tải miễn phí trên mạng.
    • Tường lửa là một phần mềm hoặc phần cứng được dùng để chặn giữa kết nối của bạn với thế giới ảo, chỉ cho phép một số dữ liệu nhất định lọt ra ngoài.[12] Bạn có thể dùng tường lửa sẵn có trong hệ điều hành hoặc chọn chương trình của một bên thứ ba mà bạn thích.
  2. 2
    Bảo vệ mạng không dây. Nhiều gia đình có mạng không dây kết nối với máy tính, điện thoại di động, máy tính bảng và máy chơi điện tử. Có mạng không dây thì rất tiện, nhưng nó cũng khiến các thiết bị và thông tin của bạn dễ bị xâm nhập.
    • Thay đổi tên cho thiết bị định tuyến. Cái tên này phải có ý nghĩa độc nhất với bạn và khó bị người khác đoán ra.
    • Chọn mật khẩu mạnh cho thiết bị định tuyến sao cho khó bị đoán ra. Áp dụng tương tự như với mật khẩu cho những trang web cần được bảo vệ.
    • Chọn cách bảo mật WPA2 hoặc WPA cho thiết bị định tuyến. Chúng có độ an toàn cao hơn WEP.[13]
    • Vô hiệu hóa việc đăng nhập của người lạ nếu thiết bị định tuyến có lựa chọn đó. Nếu muốn cho bạn bè sử dụng Wi-Fi của mình mà không muốn đưa mật khẩu cho họ, hãy tạo ra một mật khẩu riêng và mạnh dành cho tài khoản vãng lai.[14]
  3. 3
    Tắt chế độ chia sẻ tập tin và phát hiện mạng kết nối khi sử dụng mạng không dây công cộng. Hai chế độ này sẽ khiến các tập tin và thiết bị của bạn gặp nguy cơ bị bất kì ai chứ không riêng gì hacker truy cập trên mạng không dây. Nếu bạn nằm trong vùng phủ sóng của mạng không dây nhưng không cần phải lên mạng, hãy tắt hết mạng trên thiết bị.
    • Trong Windows, bạn có thể thực hiện tại Control Panel (Bảng Điều khiển) > Network and Internet (Mạng lưới và Mạng Internet)> Network and Sharing Center (Trung tâm Mạng lưới và Chia sẻ).
    • Trong Mac OS X, hãy vào System Preferences (Tùy chỉnh Hệ thống) > Sharing (Chia sẻ).
    • Ở một số thiết bị, bạn chỉ cần gạt nút bật/tắt mạng không dây; ở một số khác, bạn sẽ phải tự chỉnh (ví dụ trên máy Mac, ấn biểu tượng Wi-Fi và tắt chế độ AirPort).
    • Cẩn trọng khi tham gia hoặc sử dụng các điểm truy cập công cộng. Một số điểm có thể làm lộ thông tin nhạy cảm của bạn do mã truy cập mạng lưới quá yếu, hoặc kết nối không được mã hóa. Hơn nữa, bạn nên sử dụng nhà cung cấp dịch vụ VPN chuyên nghiệp và đáng tin cậy.
  4. 4
    Luôn kiểm tra thông tin giao dịch đảm bảo. Những công ty tốt sẽ có sẵn phương thức bảo đảm an toàn. Bạn có thể sẽ thấy hình một ổ khóa vàng nằm ở cuối trang cho thấy trang này an toàn. Khi cung cấp thông tin ngân hàng hoặc thông tin khác, hãy đảm bảo kết nối đó là an toàn.
    • Đường dẫn an toàn sẽ bắt đầu bằng https:// thay vì http://. Điều này nghĩa là dữ liệu truyền qua lại máy chủ của trang web đã được mã hóa.[15]
    • Ngay cả khi kết nối đó là an toàn, bạn vẫn phải cẩn thận với kiểu trang web mà bạn đang sử dụng. Không phải trang web nào chạy HTTPS hoặc chấp nhận thanh toán cũng đáng tin cậy, dù kết nối của chúng là an toàn. Nếu bạn không biết gì về trang đó, hãy tìm hiểu trước.
  5. 5
    Tải các tập tin từ nguồn an toàn. Khi tải tập tin hoặc phần mềm, chỉ nên tải từ những trang đã được đánh giá hoặc xác nhận bởi các nguồn đáng tin cậy. Chọn nguồn tải về có công bố giá thành, đánh giá và có kiểm duyệt tập tin (ví dụ download.cnet.com).
    • Cẩn thận với các phần tải về kèm theo. Thỉnh thoảng, khi bạn tải về một phần mềm miễn phí, ví dụ như trò chơi, ứng dụng hoặc trình duyệt web, đường dẫn để tải về sẽ chứa cả thanh công cụ dành cho trình duyệt và những phần mở rộng không mong muốn khác. Khi tải chương trình miễn phí về máy, luôn chọn "custom installation" (cài đặt tùy chọn). Bỏ chọn những thứ lạ mà trang web muốn tải về máy của bạn.[16]
    • Nếu do dự, hãy google tên của trang web hoặc phần được tải về đó cùng từ “scam” để xem có thu thập được thông tin gì không.
    • Không cố tình tải về những thứ có bản quyền mà không trả tiền.
  6. 6
    Không mở các tập tin đính kèm email. Trừ khi biết rằng bạn bè sẽ gửi cho bạn các tập tin .doc, .pdf hoặc có đuôi khác, bạn không bao giờ nên mở các tập tin đính kèm. Một số thư rác có thể chứa virus hoặc phần mềm gián điệp làm hại máy tính của bạn. Chúng có thể tự động bị đánh dấu là "thư rác", nhưng những email ẩn giấu virus từ một người bạn vô tình gửi tới có thể bị bỏ qua.
    • Tránh các email có tập tin đính kèm ở dạng ".exe”.
    • Nếu bạn dùng chương trình email như Outlook hay Thunderbird, bạn có thể vô hiệu hóa lựa chọn xem trước tập tin đính kèm. Việc này sẽ khiến bạn không thể quyết định được là có nên mở tập tin đính kèm hay không. Hãy tìm trong phần thiết lập của chương trình email và vô hiệu các lựa chọn như Show Attachment Previews (Hiển thị Xem trước Tập tin đính kèm), Display Attachments Inline (Hiển thị Tập tin Đính kèm Trong thư).

Lời khuyên

  • Bạn không bao giờ được tiết lộ mật khẩu, kể cả với bạn bè.
  • Có một số trang web bắt buộc bạn phải cung cấp thông tin chính xác, ví dụ như ngân hàng trực tuyến hoặc bảo hiểm. Có những trang khác lại hỏi về tuổi và địa chỉ của bạn dù chẳng cần thiết. Bạn có thể điền sinh nhật và địa chỉ giả đối với những trang đó. Nếu trang đó bị hack, thông tin của bạn cũng vô giá trị với hacker.
  • Không nhấn vào pop-up; vài người có thể đánh cắp danh tính và thông tin của bạn bằng phương pháp này, hoặc bạn có thể vô tình cài adware hoặc virus vào máy tính.
  • Dùng gợi ý cho mật khẩu và câu hỏi bảo mật một cách cẩn trọng, sao cho chỉ mình bạn biết câu trả lời.
  • Không dùng mật khẩu của bố mẹ, bạn bè, người nhà hoặc những mật khẩu phổ biến khác (ví dụ: 123456).
  • Luôn cảnh giác cao độ.
  • Dùng mật khẩu khó đoán. Dùng cả số và chữ và không tiết lộ mật khẩu cho người khác.
  • Hãy cẩn thận. Dù có thể bạn được an toàn, hacker vẫn có thể tìm ra bạn và theo dõi bạn thông qua địa chỉ IP.
  • Cẩn thận với hacker trong trò chơi và các cạm bẫy.
  • Không đăng ảnh có những thứ mà dễ làm lộ địa điểm của bạn, ví dụ như logo hoặc biển trường học.
  • Nếu bạn không tự tin trong việc này hoặc nếu còn trẻ, không nên đăng ảnh có mặt mình trong đó.
  • Những yêu cầu về việc đặt mật khẩu phức tạp hiện đang rất khắt khe. Hãy dùng trình quản lý mật khẩu.
  • Không nói cho ai biết về thông tin tài khoản, ví dụ như tên đăng nhập hoặc mật khẩu của trò chơi điện tử, trang web, ứng dụng, vân vân. Nhất là với người lạ.

Cảnh báo

  • Nếu máy tính của bạn bị hack, mọi thông tin có thể đã bị xâm phạm. Hãy cập nhật phần mềm chống virus và loại bỏ virus. Nếu các tài liệu và thông tin quan trọng đã bị đánh cắp hoặc xâm phạm, hãy thông báo tới ngân hàng hoặc cơ quan ngay. Đồng thời báo cảnh sát nếu có dấu hiệu tội phạm.
  • Một số email sẽ tự xưng là được gửi từ một người bạn, nhưng nội dung thì lại có những điều mà bạn thấy lạ. Hãy cảnh giác và xem xét trường hợp tài khoản của người bạn đó đã bị hack.
  • Xóa bỏ tài khoản nếu nó đã bị xâm phạm sau khi đã sao lưu những gì có thể. Thông báo cho ngân hàng, cơ quan và những nơi khác về sự thay đổi đó ngay lập tức. Có thể bạn sẽ phải đối toàn bộ mật khẩu hoặc số tài khoản ngay nếu thông tin đó nằm trong email của bạn. Báo cáo sự cố này tới nhà cung cấp dịch vụ email.
  • Không dùng các mật khẩu ví dụ trong bài viết này.
  • Giữ bản sao lưu của những email và tài liệu quan trọng trong USB, hoặc in ra, hoặc cả hai.
  • Không tin vào những email yêu cầu bạn làm gì đó kẻo gặp xui xẻo. Đây là hành vi bắt nạt trên mạng, và những điều xui xẻo đó là không có thật. Bạn có thể báo cáo sai phạm.
  • Sự riêng tư không thật sự tồn tại trên mạng. Nếu muốn giữ bí mật chuyện gì đó, bạn không nên đăng nó lên.

Thông tin Bài viết

Chuyên mục: Mạng Internet

Ngôn ngữ khác:

English: Be Safe on the Internet, Français: surfer en sécurité sur Internet, Italiano: Navigare Sicuri in Internet, Español: navegar seguro en Internet, Deutsch: Im Internet sicher sein, Português: Se Manter Seguro na Internet, Русский: безопасно пользоваться Интернетом, Bahasa Indonesia: Mengakses Internet dengan Aman, العربية: البقاء آمنا على الإنترنت, 中文: 安全上网, ไทย: ท่องเน็ตอย่างปลอดภัย

Trang này đã được đọc 226 lần.

Bài viết này đã giúp ích cho bạn?