Cách để Giảm tốc độ lắng hồng cầu

Đồng tác giả: Sarah Gehrke, RN

Trong bài viết này:Giảm viêm và ESR bằng chế độ ăn và tập thể dụcXử lý khi có kết quả xét nghiệm ESR caoXét nghiệm mức ESR38 Tham khảo

Tốc độ lắng hồng cầu (ESR) là một xét nghiệm có thể cho biết mức độ lắng và viêm trong cơ thể. Xét nghiệm này đo thời gian hồng cầu lắng xuống đáy của một ống nghiệm siêu mỏng. Nếu ESR của bạn tương đối cao, có lẽ cơ thể bạn cũng đang bị viêm và cần phải điều trị. Tình trạng viêm có thể được điều trị bằng chế độ ăn và tập thể dục. Bạn cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ để loại trừ các bệnh lý khác khiến ESR tăng cao. Có thể bạn cần phải làm xét nghiệm ESR nhiều lần.

1
Giảm viêm và ESR bằng chế độ ăn và tập thể dục

  1. 1
    Tập thể dục đều đặn với cường độ cao nếu có thể. Để vận động với cường độ cao, bạn sẽ phải thực sự gắng sức khi tập thể dục. Hoạt động mà bạn chọn phải khiến bạn đổ mồ hôi, tăng nhịp tim và bạn sẽ phải thốt lên “Ồ, nặng nhọc thật!” Tập tối thiểu 30 phút, và ít nhất 3 lần mỗi tuần.[1] Hoạt động này đã được chứng minh là có tác dụng giảm viêm đáng kể.[2]
    • Các hoạt động cường độ cao có thể kể đến là chạy bộ hoặc đạp xe nhanh, bơi lội, thể dục nhịp điệu hoặc leo dốc.[3]
  2. 2
    Sử dụng các bài tập cường độ trung bình thay cho bài tập cường độ cao. Nếu trước đây chưa từng tập luyện thực sự hoặc tình trạng sức khỏe không cho phép vận động với cường độ cao, bạn có thể tập nhẹ hơn trong thời gian tối thiểu 30 phút. Thậm chí bạn chỉ cần mỗi ngày vận động đôi chút là cũng có thể giảm viêm.[4] Hãy cố gắng tập cho đến khi bạn có cảm giác đã đạt đến mức “Được rồi, bài tập này khá nặng nhưng mình vẫn chưa phải quá gắng sức.”[5]
    • Đi bộ quanh khu phố với tốc độ nhanh hoặc đăng ký một lớp tập aerobic dưới nước.
  3. 3
    Tập yoga thiền mỗi ngày 30 phút. Yoga thiền là một thể loại yoga đưa bạn vào trạng thái nửa thức nửa ngủ. Kiểu yoga này giúp bạn hoàn toàn thư giãn về thể xác và tinh thần. Ít nhất một nghiên cứu đã chứng minh rằng hoạt động này giúp giảm đáng kể mức tăng ESR. Cách tập yoga thiền như sau:[6]
    • Nằm ngửa trên thảm tập hoặc một mặt phẳng thoải mái.
    • Nghe lời hướng dẫn của huấn luyện viên yoga (tải một ứng dụng hoặc tìm băng thu âm hoặc video nếu bạn không tìm được phòng tập yoga dạy thể loại này).
    • Cho phép hơi thở ra và vào cơ thể một cách tự nhiên.[7]
    • Không chuyển động cơ thể trong khi tập.
    • Cho phép tâm trí trôi giạt từ điểm này đến điểm khác, duy trì ý thức nhưng không tập trung.
    • Đạt đến trạng thái “ngủ dưới sự điều khiển của ý thức.”
  4. 4
    Tránh các thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm chứa đường. Các thức ăn này chứa một loại cholesterol có hại (LDL) có thể gây viêm trong cơ thể.[8] Tình trạng viêm cũng có thể làm tăng ESR. Đặc biệt, bạn nên tránh khoai tây chiên và các thức ăn chiên rán khác, bánh mì trắng, các loại mì, nước ngọt, thịt đỏ và chịt chế biến sẵn, bơ thực vật hoặc mỡ lợn.[9]
  5. 5
    Ăn hoa quả, rau, quả hạch và các loại dầu tốt cho sức khỏe. Các loại thực phẩm này đều là các thành phần cơ bản của một chế độ ăn tốt cho sức khỏe cùng với các loại thịt nạc như gà và cá. Ngoài ra còn có các loại hoa quả, rau củ và dầu có tính kháng viêm mà bạn nên kết hợp vào các bữa ăn vài lần mỗi tuần, trong đó bao gồm:[10]
    • Cà chua
    • Dâu tây, việt quất, anh đào và/hoặc cam.
    • Các loại rau lá xanh như rau bina, cải xoăn và cải rổ
    • Hạnh nhân và/hoặc quả óc chó
    • Các loại cá béo (có hàm lượng dầu cao) như cá hồi, cá thu, cá ngừ và cá mòi
    • Dầu ô liu
  6. 6
    Thêm các loại thảo mộc như oregano, ớt cayenne, và húng quế vào món ăn. Các nguyên liệu này có đặc tính kháng viêm tự nhiên, vì vậy bạn nên thêm vào các bữa ăn chính bất cứ khi nào có thể. May mắn thay, các loại thảo mộc cũng là những gia vị tuyệt vời có thể làm tăng hương vị cho món ăn. Bạn cũng có thể dùng gừng, nghệ và vỏ cây liễu trắng để giúp giảm viêm và giảm mức ESR.[11]
    • Tìm trên mạng các công thức nấu ăn mà bạn thích có sử dụng thảo mộc.
    • Với gừng và vỏ liễu trắng, bạn có thể dùng ấm pha trà để làm trà thảo mộc.
    • Không dùng vỏ liễu trắng nếu bạn đang mang thai hoặc cho con bú.[12]
  7. 7
    Uống nhiều chất lỏng hàng ngày. Cho dù tình trạng mất nước có thể không khiến bạn viêm nặng hơn, nhưng việc cung cấp đủ nước cho cơ thể là điều thiết yếu để tránh tổn thương cơ và xương.[13] Nếu bạn đang tăng mức vận động để giảm viêm, điều quan trọng là uống nhiều nước để tránh chấn thương. Cố gắng uống ít nhất 1-2 lít mỗi ngày.[14] Uống nước ngay khi bạn có bất cứ triệu chứng nào sau đây:[15]
    • Cực kỳ khát
    • Kiệt sức, chóng mặt hoặc lú lẫn
    • Ít đi tiểu
    • Nước tiểu có màu đậm

2
Xử lý khi có kết quả xét nghiệm ESR cao

  1. 1
    Hỏi bác sĩ để hiểu kết quả xét nghiệm. Cũng như hầu hết các xét nghiệm khác, khoảng bình thường có thể khác nhau tùy vào phòng thí nghiệm. Khi nhận kết quả xét nghiệm, bạn hãy trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ về tình trạng của bạn. Nhìn chung, khoảng bình thường sẽ là:[16]
    • Dưới 15 mm/hr (milimet mỗi giờ) đối với nam giới dưới 50 tuổi.
    • Dưới 20 mm/hr đối với nam giới trên 50 tuổi.
    • Dưới 20 mm/hr đối với nữ giới dưới 50 tuổi.
    • Dưới 30 mm/hr đối với nữ giới trên 50 tuổi.
    • 0-2 mm/hr đối với trẻ sơ sinh.
    • 3-13 mm/hr đối với trẻ có độ tuổi từ sơ sinh đến dậy thì.
  2. 2
    Hỏi bác sĩ để biết tốc độ lắng hồng cầu của bạn tăng cao hay rất cao. Một số tình trạng có thể khiến mức ESR tăng trên mức bình thường, bao gồm thai nghén, thiếu máu, bệnh tuyến giáp, bệnh thận, hoặc các bệnh ung thư như ung thư hạch hoặc ung thư đa u tủy xương. Mức ESR rất cao có thể biểu thị bệnh lupus, viêm khớp dạng thấp hoặc một bộ phận nào đó trong cơ thể bị nhiễm trùng nghiêm trọng.[17]
    • Mức ESR rất cao cũng có thể là dấu hiệu của các chứng rối loạn tự miễn rất hiếm như viêm mạch dị ứng, viêm động mạch tế bào khổng lồ, hyperfibrinogenemia, tăng globulin đại phân tử, viêm mạch hoại tử, hoặc đau đa cơ do thấp khớp.
    • Tình trạng nhiễm trùng liên quan đến mức ESR rất cao có thể ở trong xương, tim, da hoặc toàn bộ cơ thể. Tình trạng này cũng có thể là dấu hiệu của bệnh lao phổi hoặc bệnh thấp tim.
  3. 3
    Bác sĩ sẽ chỉ định làm các xét nghiệm khác để chẩn đoán bệnh. Mức ESR tăng hoặc cao có thể cho thấy nhiều vấn đề, do đó gần như chắc chắn bác sĩ sẽ chỉ định làm các xét nghiệm khác để kiểm tra tình trạng cơ thể. Trong khi chờ đợi bác sĩ xác định xem cần làm các loại xét nghiệm nào, bạn nên thả lỏng và đừng hoảng sợ. Bạn có thể nêu những lo ngại của bạn với bác sĩ, trò chuyện với người thân và bạn bè để có cảm giác vững tâm hơn nhờ sự hỗ trợ của mọi người.[18]
    • Một lần xét nghiệm ESR không thể cung cấp kết quả chẩn đoán.
  4. 4
    Làm xét nghiệm ESR nhiều lần. Mức ESR tăng cao thường liên quan đến tình trạng đau và viêm mãn tính, do đó có thể bạn cần được kiểm tra thường xuyên. Việc theo dõi mức ESR trong những lần khám định kỳ sẽ giúp bác sĩ biết về tình trạng đau và viêm của bạn. Hy vọng là với phác đồ điều trị thích hợp, bệnh của bạn sẽ thuyên giảm![19]
  5. 5
    Hỗ trợ điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp bằng thuốc và vật lý trị liệu. Thật không may, bệnh viêm khớp dạng thấp không thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, bạn có thể xử lý và giảm nhẹ các triệu chứng. Bác sĩ có thể sẽ kê toa thuốc kết hợp nhóm thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARD), thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, và nhóm thuốc steroid.[20]
    • Các chuyên gia vật lý trị liệu hoặc hoạt động trị liệu có thể giúp bạn học các bài tập duy trì vận động và sự linh hoạt của các khớp. Họ cũng có thể hướng dẫn cho bạn các phương pháp thay thế để thực hiện các nhiệm vụ hàng ngày (như rót nước vào cốc) trong trường hợp đau nặng.
  6. 6
    Ngăn chặn lupus bùng phát bằng thuốc NSAID và các loại thuốc khác. Mỗi trường hợp lupus một khác, vì vậy bạn cần trao đổi kỹ với bác sĩ để xác định phác đồ điều trị thích hợp nhất. Nhóm thuốc NSAID có thể giảm đau và hạ sốt, và nhóm thuốc corticosteroid có thể kiểm soát viêm. Dựa vào các triệu chứng, bác sĩ cũng có thể chỉ định thuốc chống sốt rét và thuốc ức chế miễn dịch.[21]
  7. 7
    Điều trị nhiễm trùng xương và khớp bằng thuốc kháng sinh và/hoặc phẫu thuật. Mức ESR tăng có thể là là dấu hiệu của một số bệnh nhiễm trùng khác nhau, nhưng hầu hết đều chỉ ra chính xác tình trạng nhiễm trùng ở xương và khớp. Các bệnh nhiễm trùng này đặc biệt khó điều trị, vì vậy bác sĩ sẽ làm một số xét nghiệm khác để xác định loại và căn nguyên của ra vấn đề. Trong các trường hợp nặng, có thể bạn cần được phẫu thuật để loại bỏ các mô nhiễm trùng.[22]
  8. 8
    Nhờ bác sĩ giới thiệu một bác sĩ chuyên khoa ung thư nếu bạn được chẩn đoán mắc bệnh ung thư. Mức ESR rất cao (trên 100 mm/hr) có thể là dấu hiệu của bệnh ác tính hoặc sự hiện diện của các tế bào có thể xâm lấn vào các mô xung quanh và lây lan ung thư.[23] Đặc biệt, mức ESR cao có thể cho thấy dấu hiệu của bệnh ung thư đa u tủy xương.[24] Nếu bạn được chẩn đoán mắc căn bệnh này bằng các xét nghiệm máu khác, chụp chiếu và thử nước tiểu, bác sĩ chuyên khoa ung thư sẽ làm việc với bạn để lập phác đồ điều trị đặc biệt.[25]

3
Xét nghiệm mức ESR

  1. 1
    Đến gặp bác sĩ nếu bạn nghĩ rằng mình cần xét nghiệm ESR. Xét nghiệm ESR được sử dụng nhiều nhất để biết liệu có sự viêm nhiễm nào là nguyên nhân gây đau ở bạn không. Nếu bạn bị sốt không rõ lý do, viêm khớp, đau cơ hoặc bị sưng viêm rõ rệt, xét nghiệm ESR có thể giúp bác sĩ hiểu hơn về căn nguyên gây bệnh và độ nghiêm trọng của vấn đề.[26]
    • Xét nghiệm ESR cũng có thể hữu ích trong việc chẩn đoán các triệu chứng không giải thích được như chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau đầu hoặc đau vai gáy.[27]
    • Xét nghiệm ESR hiếm khi chỉ được thực hiện đơn lẻ. Thường thì ít nhất bác sĩ cũng sẽ yêu cầu xét nghiệm định lượng protein phản ứng C (CRP).[28] Xét nghiệm này cũng được sử dụng để kiểm tra tình trạng viêm trong cơ thể.[29]
  2. 2
    Thảo luận với bác sĩ về các loại thuốc bạn đang uống. Có nhiều loại thuốc kê toa và không kê toa có thể làm tăng hoặc giảm tốc độ lắng hồng cầu tự nhiên. Nếu bạn đang uống các loại thuốc này, bác sĩ có thể yêu cầu bạn ngừng uống thuốc một tuần trước khi thử máu. Không đổi thuốc mà không hỏi ý kiến bác sĩ.[30]
    • Dextran, methyldopa, viên uống thánh thai, penicillamine, procainamide, theophylline, và vitamin A có thể làm tăng mức ESR.
    • Aspirin, cortisone, và quinine có thể làm giảm mức ESR.
  3. 3
    Cho nhân viên y tế biết bạn muốn lấy máu ở cánh tay nào. Thông thường, máu sẽ được lấy ở mặt bên trong khuỷu tay. Mặc dù sẽ không bị đau hoặc sưng sau khi thử máu, nhưng bạn cũng nên hỏi xem có thể lấy máu ở cánh tay không thuận không. Nhân viên y tế cũng cần tìm tĩnh mạch dễ lấy máu nhất.[31]
    • Việc chọn đúng ven sẽ giúp quá trình thử máu nhanh hơn chút ít.
    • Nếu không thể tìm được ven dễ lấy máu trên cả hai cánh tay, họ có thể tìm một vị trí khác để lấy máu.[32]
    • Bạn cũng nên kể với người lấy máu về những lần trước đây bạn từng thử máu kiểu này. Nếu bạn bị ngất hoặc choáng trong khi lấy máu xét nghiệm, có thể họ sẽ cho bạn nằm xuống để bạn khỏi bị đau hoặc ngất xỉu. Nếu thường không thấy khỏe khi đi thử máu, bạn nên nhờ người chở đi và về.
  4. 4
    Thả lỏng trong khi lấy máu xét nghiệm. Nhân viên y tế sẽ buộc băng cao su quanh phần trên cánh tay của bạn và dùng bông gòn nhúng cồn để sát trùng. Sau đó, họ sẽ đâm kim vào tĩnh mạch và rút máu vào ống. Khi lấy máu xong, họ rút kim tiêm ra và tháo băng. Cuối cùng, y tá hoặc bác sĩ sẽ cho bạn miếng gạc để ấn vào chỗ lấy máu.[33]
    • Nếu thấy hồi hộp, bạn đừng nhìn vào cánh tay khi họ đang lấy máu.
    • Họ có thể cần lấy hơn một lọ máu. Đừng lo nếu điều này xảy ra.
    • Họ có thể dùng băng ép để tạo áp lực và cầm máu nhanh hơn sau khi bạn rời phòng khám. Bạn có thể tháo băng ra tại nhà sau khi đã băng được vài tiếng.[34]
  5. 5
    Biết rằng chỗ lấy máu có thể bầm tím hoặc đỏ. Thông thường, vị trí lấy máu sẽ lành chỉ trong 1 hoặc 2 ngày nhưng có thể hơi đỏ, thậm chí bầm tím trong thời gian đang lành. Hiện tượng này là bình thường.[35] Trong một số hiếm trường hợp, tĩnh mạch nơi được lấy máu có thể bị sưng.[36] Tình trạng này không nghiêm trọng nhưng có thể gây đau. Ngày đầu tiên bạn nên chườm đá, sau đó chuyển sang chườm ấm. Làm túi chườm ấm bằng cách đun nóng một chiếc khăn ẩm trong lò vi sóng 30-60 giây. Chườm khăn lên chỗ đau từng đợt 20 phút một lần, vài lần một ngày.
    • Thử nhiệt độ của khăn bằng cách hơ tay bên trên chiếc khăn. Nếu hơi bốc ra nóng đến mức bạn không thể để tay bên trên, hãy chờ cho nguội bớt khoảng 10-15 giây trước khi thử lại.
  6. 6
    Liên lạc với bác sĩ nếu bạn bị sốt. Nếu chỗ lấy máu bị đau và sưng nhiều hơn, có thể là bạn đang bị nhiễm trùng. Đây là một phản ứng rất hiếm gặp.[37] Tuy nhiên, nếu bạn thực sự bị sốt, hãy gọi cho bác sĩ ngay.
    • Nếu bạn bị sốt từ 39℃ trở lên, bác sĩ có thể khuyên bạn nên đến phòng cấp cứu.[38]

Lời khuyên

  • Khi đến ngày lấy máu, bạn hãy uống nhiều nước. Điều này sẽ giúp làm phồng tĩnh mạch và dễ lấy máu hơn. Bạn cũng nên mặc áo có ống tay rộng.
  • Thai nghén và kinh nguyệt có thể tạm thời làm tăng mức ESR, do đó bạn cần báo cho bác sĩ biết nếu bạn đang mang thai hoặc có kinh nguyệt.

Tham khảo

  1. http://www.heart.org/HEARTORG/HealthyLiving/PhysicalActivity/FitnessBasics/Moderate-to-Vigorous---What-is-your-level-of-intensity_UCM_463775_Article.jsp#.WeT4rxNSxok
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12192226
  3. http://www.heart.org/HEARTORG/HealthyLiving/PhysicalActivity/FitnessBasics/Moderate-to-Vigorous---What-is-your-level-of-intensity_UCM_463775_Article.jsp#.WeT4rxNSxok
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12192226
  5. http://www.heart.org/HEARTORG/HealthyLiving/PhysicalActivity/FitnessBasics/Moderate-to-Vigorous---What-is-your-level-of-intensity_UCM_463775_Article.jsp#.WeT4rxNSxok
  6. http://nopr.niscair.res.in/bitstream/123456789/13871/1/IJTK%2011%282%29%20358-361.pdf
  7. https://www.yogajournal.com/meditation/10-steps-of-yoga-nidra
  8. https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/the-truth-about-fats-bad-and-good
  9. https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/foods-that-fight-inflammation
Hiển thị thêm... (29)

Thông tin Bài viết

Bài viết này có đồng tác giả là Sarah Gehrke, RN. Sarah Gehrke là y tá được hành nghề tại Texas. Cô đã nhận bằng Thạc sĩ Điều dưỡng tại Đại học Phoenix vào năm 2013.

Chuyên mục: Sức khỏe Tổng quan

Ngôn ngữ khác:

English: Reduce ESR, Español: reducir la velocidad de sedimentación globular (VSG), Português: Reduzir a VHS, Français: réduire une vitesse de sédimentation élevée, Italiano: Ridurre la VES, Deutsch: Drei Methoden, um die ESR zu senken, العربية: تقليل سرعة الترسيب, Bahasa Indonesia: Menurunkan Nilai Laju Endap Darah, Nederlands: BSE (bezinking) verlagen, ไทย: ลดค่า ESR, 中文: 降低红细胞沉降率

Trang này đã được đọc 381 lần.
Bài viết này đã giúp ích cho bạn?