Cách để Điều trị rách sụn chêm

Trong bài viết này:Chăm sóc tại nhàDùng thuốcTập vật lý trị liệuHiểu tình trạng của bạn8 Tham khảo

Đầu gối được bảo vệ bởi một đĩa sụn hình trăng lưỡi liềm gọi là sụn chêm. Sụn chêm có tác dụng như miếng đệm bảo vệ phía ngoài và phía trong đầu gối, giúp cân bằng trọng lực cho đầu gối. Sụn chêm rách hoặc tổn thương sẽ cản trở hoạt động bình thường của đầu gối, có thể gây đau, sưng và cứng khớp gối. Nếu không được điều trị, tình trạng này có thể dẫn đến mất vững đầu gối, mất khả năng cử động đầu gối bình thường và đau đầu gối dai dẳng. Bạn có thể làm theo các bước mô tả trong bài viết này để chữa lành sụn chêm rách bằng cách dùng thuốc, chăm sóc tại nhà và tập vật lý trị liệu – hoặc kết hợp cả ba phương pháp.

Phần 1
Chăm sóc tại nhà

  1. 1
    Sử dụng phương pháp PRICE. Bạn có thể đẩy nhanh quá trình hồi phục bằng cách sử dụng phương pháp "PRICE" – chữ viết tắt của các từ tiếng Anh "Protection (bảo vệ)," "Rest (nghỉ ngơi)," "Immobilize (bất động)," "Compression (băng ép)," và "Elevation (nâng cao)."[1] Quy tắc thứ nhất (bảo vệ) là tránh làm tổn thương thêm cho chỗ đau vốn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng hơn. Sau đây là những thứ cần tránh:
    • Nhiệt. Khi tiếp xúc với nhiệt, các mạch máu sẽ giãn ra và có thể gây chảy máu thêm, do đó bạn cần tránh tắm nước nóng, xông hơi, chườm nóng, thậm chí tiếp xúc với môi trường nóng.
    • Cử động nhiều. Bạn cần cân nhắc hạn chế một số hoạt động để tránh gây chấn thương thêm cho chỗ đau.
    • Xoa bóp. Bất kỳ áp lực nào tác động lên chỗ đau cũng có thể dẫn đến tổn thương thêm.
  2. 2
    Nghỉ ngơi. Bệnh nhân thường được khuyên tránh hoạt động trong vòng 24 đến 72 giờ sau chấn thương. Việc nghỉ ngơi đầy đủ sẽ giúp vết thương hồi phục đúng mức, đồng thời ngăn ngừa tổn thương cho các cơ và mô xung quanh.
    • Một số bài tập có thể giúp ích sau khi đã qua 72 giờ đầu; những bài tập này sẽ được đề cập ở phần dưới. Bạn cần thực hiện các bài tập này dưới sự giám sát của chuyên gia vật lý trị liệu. Nếu không, tốt nhất là bạn không nên tập.
  3. 3
    Giữ bất động đầu gối. Đầu gối có thể được giữ bất động bằng nẹp và băng để ngăn ngừa cử động không cần thiết vốn có thể làm tổn thương thêm cho các cơ và mô. Bạn hãy trao đổi với bác sĩ về các phương pháp giữ bất động tốt nhất trong trường hợp của bạn.
  4. 4
    Sử dụng băng ép. Trong 24-72 giờ đầu tiên sau chấn thương, bạn nên dùng đá bọc trong khăn ẩm dể chườm lên vùng bị chấn thương 15-20 phút, mỗi đợt chườm cách nhau 2-3 tiếng. Bạn hãy tuân theo các hướng dẫn trên để đảm bảo không gây tổn thương mô do da bị bỏng lạnh.
    • Khi tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, các mạch máu sẽ co lại, lưu lượng máu sẽ giảm và chỗ đau sẽ bớt sưng. Băng ép cũng giúp kích thích bạch huyết vận chuyển chất dinh dưỡng đến các mô bị tổn thương xung quanh chỗ chấn thương.
      • Bạch huyết còn có tác dụng loại bỏ chất thải khỏi các tế bào và các mô của cơ thể vốn có vai trò quan trọng trong quá trình tái tạo mô.[2]
  5. 5
    Nâng cao đầu gối. Nâng cao vị trí chấn thương là phương pháp rất quan trọng để đảm bảo máu lưu thông đúng mức và chữa lành vết thương. Tư thế nâng cao đầu gối giúp giảm lưu lượng máu, từ đó giúp giảm sưng.
    • Khi ngồi hoặc nằm, bạn hãy kê cao đầu gối trên vài chiếc gối. Tư thế nằm là tốt nhất, nhưng bạn cũng có thể ngồi sao cho xương chậu thấp hơn đầu gối.

Phần 2
Dùng thuốc

  1. 1
    Uống thuốc giảm đau. Các loại thuốc giảm đau không kê toa có thể rất hữu ích. Tuy nhiên, tốt nhất là bạn nên thảo luận với bác sĩ trước khi bắt đầu dùng thuốc. Bác sĩ có thể biết loại thuốc nào thích hợp nhất với bạn và/hoặc có thể kê toa thuốc mạnh hơn cho bạn.
    • Nếu đau nhiều và có hiện tượng sưng, bạn có thể cân nhắc uống celebrex; uống liều đầu tiên 400 mg , sau đó uống 200 mg hai lần mỗi ngày.[3]
    • Nếu may mắn chỉ bị đau nhẹ và không sưng, bạn có thể uống thuốc Tylenol 650 - 1000mg cách mỗi 4-6 tiếng nếu cần.
      • Nếu có uống rượu, bạn cẩn phải cẩn thận. Một số thuốc có phản ứng với chất cồn. Tham khảo ý kiến của bác sĩ nếu bạn thuộc trường hợp này.
  2. 2
    Uống thuốc NSAID. NSAID là nhóm thuốc kháng viêm không steroid. Tuy nhiên, loại thuốc này không nên sử dụng trong vòng 48 tiếng đầu tiên sau chấn thương, bởi vì viêm được coi là một trong các cơ chế bù đắp của cơ thể. Nói cách khác, uống thuốc này trong khoảng thời gian trên có thể cản trở quá trình hồi phục.[4]
    • Một số ví dụ của nhóm thuốc này là ibuprofen, aspirin và naproxen. Tất cả các thuốc trên đều hoạt động bằng cách chặn một số hóa chất trong cơ thể gây viêm tại vết thương.
  3. 3
    Tập vật lý trị liệu. Chúng tôi sẽ trình bày về các bài tập vật lý trị liệu trong phần sau. Bạn cần biết rằng vật lý trị liệu thường rất hiệu quả trong việc rút ngắn quá trình hồi phục. Bạn nên trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu trị liệu; họ sẽ biết bài tập nào phù hợp với bạn.
    • Chỉ thực hiện các bài tập dưới sự hướng dẫn của bác sĩ trị liệu để đảm bảo tập đúng cách và không làm tổn thương thêm.
  4. 4
    Cân nhắc phẫu thuật. Phương án này chỉ nên tính đến khi các phương pháp khác không đem lại hiệu quả. Phẫu thuật đầu gối có thể được tiến hành để vá lại và nối các mô tổn thương của sụn chêm nhằm khôi phục lại chức năng bình thường.
    • Đây là phẫu thuật cắt bỏ sụn chêm, tức là loại bỏ hoàn toàn sụn chêm. Bác sĩ sẽ biết liệu đây có phải là lựa chọn thích hợp với bạn không.

Phần 3
Tập vật lý trị liệu

  1. 1
    Tìm một chuyên gia vật lý trị liệu có giấy phép. Vật lý trị liệu bao gồm các bài tập khác nhau giúp bạn hồi phục chức năng. Chế độ tập vật lý trị liệu với chuyên gia có thể giúp bạn lấy lại sức mạnh của sụn chêm và bảo toàn tối ưu chức năng của sụn chêm.
    • Năm bài tập đầu tiên mô tả dưới đây có thể thực hiện ngay, và tiếp theo là các bài tập còn lại khi đã bớt đau.[5]
    • Các bài tập này bao gồm những động tác của cơ giúp kích thích tuần hoàn máu và vận chuyển ô xy đến vết thương. Việc cung cấp đủ ô xy sẽ giúp duy trì tình trạng nguyên vẹn của tế bào, khôi phục chức năng và giúp sửa chữa nhanh các mô tổn thương.[6]
  2. 2
    Duỗi đầu gối thụ động. Bài tập này thường được khuyến nghị trong trường hợp bệnh nhân mất khả năng duỗi thẳng đầu gối. Cách thực hiện bài tập này như sau:
    • Trong tư thế nằm, đặt một chiếc khăn tắm cuộn tròn bên dưới gót của chân bị thương để nâng chân lên cao tối thiểu 15 cm.
    • Thả lỏng các cơ chân trong 2 phút và để cho trọng lực từ từ kéo thẳng đầu gối.
    • Lặp lại bước trên 3 lần và thực hiện bài tập bao nhiêu lần tùy ý.
  3. 3
    Trượt gót chân. Khi cơn đau bắt đầu thuyên giảm, bạn có thể thử bài tập trượt gót chân. Cách thực hiện như sau:
    • Vào tư thế ngồi, chân duỗi trước mặt và từ từ trượt gót chân bị thương về phía mông.
    • Trở lại tư thế ban đầu và lặp lại bài tập đến 15 nhịp.
  4. 4
    Đứng duỗi bắp chân. Trong tư thế đứng, chống hai bàn tay lên tường ngang tầm mắt. Chân bị thương đặt phía sau, gót chạm sàn. Chân kia đặt phía trước và gập đầu gối. Khi bàn chân phía sau hơi quay vào trong, từ từ nghiêng người về phía tường cho đến khi bạn cảm thấy bắp chân giãn ra.
    • Giữ yên tư thế này 15-30 giây và trở lại tư thế ban đầu. Bài tập này có thể lặp lại nhiều lần trong ngày.
  5. 5
    Giãn gân kheo trên tường. Nằm trên sàn, mông đặt gần lối ra vào, duỗi chân không bị thương trên lối ra cửa. Tiếp theo, nâng chân bị thương lên cao và chống lên tường cạnh khung cửa. Giữ tư thế này cho đến khi cảm thấy phần sau đùi giãn ra. Lặp lại 3 lần.
    • Bạn có thể giữ tư thế duỗi chân chừng nào vẫn còn cảm thấy thoải mái. Bài tập giãn chân này đặc biệt dễ chịu, vì lối ra vào giúp chân không phải chịu áp lực để duy trì trạng thái giãn, hơn nữa cánh tay cũng không phải chịu áp lực để giữ chân.
  6. 6
    Thử nâng cao chân khi duỗi thẳng. Nằm trên sàn, hai chân duỗi thẳng. Đầu gối của chân lành hơi gập, bàn chân đặt sát mặt sàn. Gồng cơ đùi của chân bị thương và nhấc lên cao khoảng 20 cm cách mặt sàn. Từ từ đặt chân trở lại tư thế ban đầu. Lặp lại 15 lần.
  7. 7
    Tập động tác ngồi xổm (squat) dựa tường với bóng. Vào tư thề đầu, vai và lưng dựa vào tường. Bàn chân đặt cách tường 90 cm. Đặt quả bóng sau lưng và từ từ hạ người xuống một góc 45 độ. Giữ tư thế này 10 giây, sau đó trở về tư thế ban đầu. Lặp lại 10 lần.
    • Bài tập này cũng rất tốt cho cơ trung tâm. Thử giơ hai tay lên cao 90 độ khi vào tư thế ngồi xổm và hạ tay xuống khi trở lại tư thế ban đầu.
  8. 8
    Tập bước cao. Ở tư thế đứng, nhấc chân bị thương lên cao tối thiểu 7,5 cm - 12,5 cm cách mặt sàn, chân còn lại đặt trên sàn. Từ từ luân phiên đổi vị trí từng chân, tập hai động tác này 15 lần.
    • Khi đầu gối đã đủ khỏe, bạn có thể thử tập với các bậc bước chân như thiết bị mà bạn thấy trong phòng tập thể hình. Thử nghiệm với các độ cao khác nhau để đạt độ giãn tối đa.
  9. 9
    Tập giữ vững đầu gối. Quấn băng đàn hồi quanh mắt cá của chân không bị thương và buộc vào cửa ở độ cao ngang mắt các chân. Mặt hướng về phía cửa, hơi chùng đầu gối của chân bị thương và siết chặt cơ. Giữ tư thế này trong khi duỗi thẳng chân lành ra sau. Tập 2 động tác này 15 lần.
    • Ngoài ra, bạn có thể thử tập duỗi đầu gối với kháng lực. Thắt một vòng băng đàn hồi và buộc vào cửa ở độ cao ngang đầu gối. Bước chân bị thương vào vòng và gập đầu gối khoảng 45 độ, chân kia nhấc lên khỏi mặt sàn. Từ từ duỗi thẳng chân và siết chặt cơ đùi. Lặp lại bài tập này 15 lần.

Phần 4
Hiểu tình trạng của bạn

  1. 1
    Nhận biết các triệu chứng. Rách sụn chêm là chấn thương đầu gối thường gặp nhất.[7] Nếu nghi ngờ mình bị rách sụn chêm, bạn hãy chú ý các dấu hiệu sau:
    • Cảm giác kêu lục cục ở đầu gối. Tiếng lục cục thường xuất hiện trong các hoạt động sử dụng đầu gối. Âm thanh này là bình thường nếu đầu gối không cử động trong vài phút và sau đó bạn cố gắng gập đầu gối lại, nhưng nếu bạn gập đầu gối lại nhiều lần mà tiếng lục cục vẫn còn thì đây có thể là một triệu chứng cho thấy đầu gối có vấn đề.
    • Sưng và cứng. Chất dịch hiện diện trong khớp có tác dụng giúp các khớp cử động dễ dàng. Khi sụn chêm bị rách, chất dịch tích tụ quá nhiều sẽ khiến đầu gối sưng lên. Hiện tượng sưng thường đi kèm với cứng khớp. Cứng khớp là tình trạng khó cử động các khớp đầu gối và mất khả năng cử động trong các hoạt động sử dụng đầu gối.
    • Đau. Hiện tượng sưng và cứng khớp cũng kèm với đau. Cảm giác đau biểu hiện rõ khi ấn lên đầu gối hoặc khi cử động đầu gối. Có thể bạn không gập được đầu gối do quá đau. Đầu gối trông như bị khóa và không thể cử động.
  2. 2
    Nhận biết tình trạng rách sụn chêm ở mức nhẹ. Trong trường hợp này, bạn sẽ bị đau vừa phải trong lúc xảy ra chấn thương. Đau có thể kèm với sưng nhẹ. Ngoài ra, các mô cũng dần dần bị tổn thương.
    • Cảm giác đau nhói có thể thuyên giảm sau 2 -3 tuần hạn chế các hoạt động mạnh. Một số động tác như ngồi xổm, gập đầu gối, nhấc vật nặng và vặn người có thể khiến các triệu chứng tái phát.
  3. 3
    Nhận biết tình trạng rách sụn chêm ở mức trung bình. Người bị rách sụn chêm mức độ trung bình sẽ có cảm giác đau nhói ở cả hai bên và giữa đầu gối, đặc biệt khi ngồi xổm hoặc vặn người. Tình trạng viêm có thể trở nặng hơn trong 2-3 ngày và làm cứng khớp gối. Bệnh nhân vẫn có thể đi lại, nhưng động tác gập đầu gối bị hạn chế.
    • Các triệu chứng thường thuyên giảm trong vòng 1-2 tuần, nhưng có thể dai dẳng khi bạn sử dụng đầu gối. Cảm giác đau có thể kéo dài nhiều năm nếu bệnh không được điều trị.
  4. 4
    Nhận biết tình trạng rách sụn chêm nặng. Trường hợp này thường đi kèm với mức độ đau nghiêm trọng hơn và hiện tượng sưng, cứng khớp xuất hiện đột ngột. Bạn có thể bị đau nhói, đau theo nhịp đập và đau dữ dội. Hiện tượng viêm có thể thấy rõ trong 2-3 ngày. Một số mảnh rách của sụn chêm thậm chí có thể di chuyển vào các khe khớp.
    • Các triệu chứng này có thể dẫn đến tình trạng mất vững của đầu gối hoặc không thể đi lại bình thường cũng như duỗi thẳng đầu gối. Dĩ nhiên là trường hợp này cần phải điều trị y tế.
  5. 5
    Tìm hiểu cách thức chẩn đoán. Bác sĩ sẽ xem hồ sợ bệnh án của bạn để đánh giá sự liên quan giữa các triệu chứng hiện tại với các tổn thương trước đây có thể làm tác động lên đầu gối. Bạn sẽ được thăm khám và xét nghiệm để đánh giá chức năng của đầu gối như:
    • Kiểm tra đầu gối. Từng đầu gối được kiểm tra các dấu hiệu đau, mất vững, giảm tầm vận động, đau tại một số vị trí nhất định và không thể đặt trọng lượng lên chân đau.
    • Chụp X-quang. Xét nghiệm này dùng để đánh giá xương đầu gối để xác định tinh trạng viêm.
    • Chụp cộng hưởng từ (MRI). Xét nghiệm cộng hưởng từ thường được bác sĩ chỉnh hình yêu cầu để chẩn đoán xác nhận. Xét nghiệm này cung cấp hình ảnh rõ ràng của vị trí và độ nghiêm trọng của tình trạng rách sụn chêm cũng như các dây chằng, gân và sụn xung quanh.
    • Nội soi khớp gối. Bác sĩ chỉnh hình sẽ tiến hành nội soi khớp để kiểm tra bên trong khớp gối bằng cách đưa một dụng cụ gọi là ống nội soi qua một vết rạch nhỏ. Thiết bị này có hệ thống camera và đèn để quan sát trực tiếp hoặc điều trị rách sụn chêm.
  6. 6
    Nếu bệnh nhân bị đau, bác sĩ có thể gây tê đầu gối. Một số bệnh nhân có thể bị đau khi bác sĩ tiến hành một số thủ thuật thăm khám và xét nghiệm. Trong các trường hợp này, bác sĩ có thể đề nghị rút dịch khớp gối hoặc tiêm thuốc tê tại chỗ. Thủ thuật này sẽ không gây đau thêm.[8]
    • Các thủ thuật trên có thể giảm đau và hỗ trợ quá trình thăm khám. Tuy nhiên, nếu các cách trên không có tác dụng, việc đánh giá có thể phải hoãn lại cho đến khi tình trạng viêm hoặc đau thuyên giảm.

Lời khuyên

  • Động tác vặn hoặc xoay quá nhiều có thể gây nguy cơ rách sụn chêm. Các môn thể thao tiếp xúc hoặc các hoạt động mạnh sử dụng đầu gối đều nên tránh.
  • Xương yếu là một phần của quá trình lão hóa. Với người cao tuổi, các vấn đề về đầu gối xảy ra là bình thường.

Thông tin Bài viết

wikiHow là một trang "wiki", nghĩa là nhiều bài viết ở đây là nội dung của nhiều tác giả cùng viết nên. Để tạo ra bài viết này, 16 người, trong đó có một số người ẩn danh, đã thực hiện chỉnh sửa và cải thiện bài viết theo thời gian.

Chuyên mục: Sơ cứu và Cấp cứu

Ngôn ngữ khác:

Português: Curar um Menisco Rompido, Deutsch: Einen Riss im Meniskus behandeln, Español: curar un desgarro de menisco, Русский: лечить разрыв мениска, Italiano: Guarire da una Lesione del Menisco, Français: soigner une déchirure du ménisque, Bahasa Indonesia: Menyembuhkan Robekan Meniskus, Nederlands: Een gescheurde meniscus behandelen, العربية: علاج تمزق غضروف الركبة, 中文: 治疗半月板撕裂

Trang này đã được đọc 804 lần.
Bài viết này đã giúp ích cho bạn?