Cách để Điều trị cơ bắp chân bị rách

Đồng tác giả: Troy A. Miles, MD

Trong bài viết này:Tham khảo bác sĩ chuyên khoaĐiều trị căng cơ độ IĐiều trị căng bắp chân độ IIĐiều trị căng cơ bắp chân độ III

Hai loại cơ kết hợp tạo thành bắp chân là cơ dép (soleus muscle) ở vị trí sâu hơn và cơ bụng chân (gastrocnemius muscle) nông hơn (gần da hơn). Các cơ này nối gót chân với khoeo chân, có vai trò gập mắt cá và duỗi đầu gối vốn cần thiết cho các cử động như bước đi, chạy, nhảy và đá chân. Tổn thương bắp chân thường xảy ra tại phần giữa chân và/hoặc trong cơ bụng chân. Các trường hợp căng cơ được xếp vào độ I (rách một vài sợi cơ), độ II (tổn thương sợi cơ nặng hơn) hoặc độ III (cơ bị đứt hoàn toàn).[1] Việc chẩn đoán tình trạng căng bắp chân là điều vô cùng quan trọng vì nó quyết định phác đồ điều trị mà bạn cần tuân theo.

Phần 1
Tham khảo bác sĩ chuyên khoa

  1. 1
    Hẹn bác sĩ để khám bệnh. Nếu tình trạng đau bắp chân không khỏi sau vài ngày, bạn cần đến bác sĩ tổng quát để khám. Bác sĩ sẽ kiểm tra chân và bắp chân, hỏi về lối sống của bạn và nguyên nhân bị chấn thương. Bác sĩ cũng có thể chỉ định chụp X-quang phần cẳng chân của bạn (để loại trừ tình trạng gãy xương chày và xương mác). Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ giới thiệu bạn đến chuyên gia cơ xương được đào tạo chuyên khoa hơn.
    • Các chuyên gia sức khỏe khác có thể giúp chẩn đoán và điều trị các tổn thương cơ xương là bác sĩ nắn xương, chuyên gia vật lý trị liệu và chuyên gia trị liệu bằng mát-xa. Tuy nhiên, bạn nên bắt đầu khám ở bác sĩ tổng quát để loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng khác gây đau như tình trạng cục máu đông, tổn thương mạch máu, u nang bao hoạt dịch (baker's cysts), hoặc trường hợp cần phẫu thuật cấp cứu như hội chứng chèn ép khoang.
  2. 2
    Đến gặp bác sĩ chuyên khoa về chân. Tổn thương cơ bắp chân thường là tình trạng căng cơ nhẹ độ I, tuy nhiên có những trường hợp cần phải phẫu thuật nếu cơ bị rách nghiêm trọng. Hơn nữa, một số bệnh lý có thể gây đau bắp chân hoặc đau vùng xung quanh như gãy xương, ung thư xương, viêm xương tủy, suy tĩnh mạch, đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng hoặc các biến chứng liên quan đến bệnh tiểu đường.[2] Như vậy, có thể bạn cần đến các chuyên gia y khoa như bác sĩ chuyên khoa xương khớp, bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc bác sĩ liệu pháp (chuyên gia về cơ và xương) để loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng nhất gây đau cơ bắp chân.
    • Chụp X-quang, chụp xạ hình xương, chụp cộng hưởng từ, chụp CT và siêu âm là những phương tiện mà các bác sĩ có thể sử dụng để giúp chẩn đoán tình trạng đau cẳng chân của bạn.
    • Tổn thương cơ bắp chân thường xảy ra ở những người chơi tennis, bóng rổ, bóng đá, bóng chuyền và các vận động viên chạy đua.
  3. 3
    Hiểu về các phương pháp điều trị khác nhau. Bạn nên đề nghị bác sĩ giải thích rõ ràng về việc chẩn đoán, đặc biệt là nguyên nhân (nếu có thể), và cho bạn nhiều lựa chọn trong việc điều trị. Việc nghỉ ngơi và các biện pháp chăm sóc tại nhà (như chườm đá) là phù hợp với các trường hợp căng cơ bắp chân từ nhẹ đến trung bình.
    • Tìm kiếm thông tin về tổn thương cơ bắp chân trên internet (chỉ tìm những trang web y khoa có uy tín) để hiểu rõ thêm về tình trạng bệnh và biết thêm các cách điều trị cũng như kết quả.
    • Các yếu tố có thể khiến một người có rủi ro bị căng cơ bao gồm tuổi tác cao, có tổn thương cơ trước đó, thiếu linh hoạt, thiếu sự dẻo dai, kiệt sức.[3]

Phần 2
Điều trị căng cơ độ I

  1. 1
    Xác định mức độ nghiêm trọng của tổn thương. Hầu hết các trường hợp căng cơ thường ở mức độ nhẹ và tự khỏi trong vòng một tuần. Mức độ đau, độ khó khi cử động và tình trạng thâm tím là những biểu hiện cho thấy mức độ nặng nhẹ của tổn thương. Căng cơ độ I là trường hợp có những vết rách nhỏ với dưới 10% sợi cơ bị rách.[4] Trường hợp này có đặc điểm là đau nhức nhẹ ở bắp chân, thường từ giữa bắp chân lên gần khoeo chân. Cử động hơi hạn chế và hơi yếu. Bạn vẫn có khả năng đi lại, chạy hoặc chơi thể thao, mặc dù có cảm giác căng và khó chịu.
    • Tình trạng căng cơ xảy ra khi lực tác động ở cơ bắp quá mạnh khiến mô bị rách, phổ biến nhất là ở giữa các khớp nối, nơi các cơ bắp thon lại thành gân.
    • Đa số các trường hợp căng bắp chân độ I sẽ gây khó chịu trong khoảng 2 đến 5 ngày sau chấn thương, nhưng có thể mất vài tuần để hồi phục hoàn toàn, tùy vào tỷ lệ sợi cơ tổn thương và phương pháp điều trị.
  2. 2
    Sử dụng phác đồ điều trị R.I.C.E.. Phác đồ điều trị hiệu quả nhất cho đa số các trường hợp căng cơ/bong gân là R.I.C.E., những chữ cái đầu tiên của rest (nghỉ ngơi), ice (chườm đá), compression (gạc ép)elevation (nâng cao).[5] Bước đầu tiên là nghỉ ngơi – tạm thời dừng mọi hoạt động để xử lý chấn thương. Tiếp đó, liệu pháp lạnh (nước đá bọc trong khăn mỏng hoặc túi gel đông lạnh) được dùng để chườm lên chỗ đau càng sớm càng tốt để ngăn chặn chảy máu trong và giảm viêm, tốt nhất là chườm khi kê cao chân lên ghế hoặc một chồng gối (cũng là để chống viêm). Cách mỗi tiếng chườm đá khoảng 10-15 phút, sau đó giảm số lần chườm khi đã bớt sưng và đau trong khoảng vài ngày. Áp đá lạnh lên chỗ tổn thương bằng băng ép hoặc giá gối đàn hồi cũng sẽ giúp ngừng chảy máu do các sợi cơ rách, đồng thời giảm viêm.
    • Không buộc băng ép quá chặt hoặc để băng ép quá 15 phút mỗi lần vì sự lưu thông máu bị chặn hoàn toàn có thể gây tổn thương chân.
  3. 3
    Uống thuốc giảm đau không kê toa. Bác sĩ có thể đề nghị bạn uống thuốc kháng viêm như ibuprofen, naproxen hoặc aspirin, hay các thuốc giảm đau thông thường như acetaminophen để chống viêm và giảm đau liên quan đến tổn thương bắp chân.[6]
    • Nhớ rằng các loại thuốc này sẽ có hại cho dạ dày, gan và thận, do đó bạn không nên uống quá 2 tuần mỗi đợt trừ khi có sự chỉ định của bác sĩ.
  4. 4
    Tập giãn cơ bắp chân. Trường hợp căng cơ nhẹ đáp ứng tốt với bài tập giãn cơ nhẹ nhờ tác dụng giảm sự căng cơ và hỗ trợ lưu thông máu. Sau giai đoạn viêm khi bị căng cơ, một số mô sẹo sẽ hình thành; các mô này không linh hoạt như sợi cơ. Động tác giãn cơ giúp sửa chữa lại các mô sẹo và giúp chúng linh hoạt hơn. Bạn có thể tập bài tập này bằng cách dùng khăn hoặc băng ép quấn qua lòng bàn chân gần các ngón chân, sau đó hai tay nắm hai đầu khăn và kéo vào, đồng thời từ từ duỗi chân ra và lưu ý cảm giác giãn sâu ở cơ bắp chân – giữ khoảng 20-30 giây và từ từ thả lỏng. Thực hành mỗi tuần 3 đến 5 lần nếu bài tập này không làm cơn đau bắp chân tăng thêm. .
  5. 5
    Tham khảo bác sĩ hoặc chuyên gia trị liệu trước khi thực hành bài tập này và phải thật cẩn thận, vì quá trình tập luyện đôi khi có thể khiến tình hình tệ hơn và kéo dài thời gian chữa lành.
    • Việc làm nóng và giãn cơ bắp chân trước khi tham gia bất cứ hoạt động thể thao nào có thể giúp ngăn ngừa tổn thương như căng cơ, bong gân và chuột rút.[7]

Phần 3
Điều trị căng bắp chân độ II

  1. 1
    Phân biệt giữa căng cơ bụng chân và cơ dép. Với trường hợp căng cơ nặng hơn, điều quan trọng là phân biệt cơ nào tổn thương nặng hơn: cơ dép ở vị trí sâu hơn hay các “đầu” cơ bụng chân ở vị trí nông hơn. Hình ảnh chụp cộng hưởng từ hoặc siêu âm chẩn đoán là cần thiết để chẩn đoán chính xác nhất về vị trí và mức độ tổn thương. Căng cơ độ II có mức tổn thương nặng hơn, số lượng sợi cơ bị rách có thể lên tới 90%. Các tổn thương này biểu hiện với cơn đau nặng hơn (được mô tả là đau nhói), mất sức nhiều và hạn chế đáng kể phạm vi vận động. Tình trạng sưng nghiêm trọng hơn và các vết bầm tím phát triển nhanh hơn do tình trạng chảy máu trong từ các sợi cơ bị rách.
    • Các trường hợp căng cơ độ II có sự hạn chế về khả năng vận động, đặc biệt là nhảy và chạy, do đó bạn sẽ phải tránh các hoạt động này trong một thời gian (vài tuần hoặc hơn).
    • Cơ bụng chân được coi là có nguy cơ cao vì nó nối giữa 2 khớp (đầu gối và mắt cá) và có tỷ lệ cao các sợi cơ co rút nhanh (nhóm 2).[8]
    • Đầu giữa của cơ bụng chân thường bị căng hơn đầu bên.[9]
  2. 2
    Áp dụng phác đồ điều trị R.I.C.E.. Phác đồ này cũng thích hợp trong việc điều trị căng cơ độ II, nhưng bạn cần chườm đá trên bắp chân lâu hơn một chút (20 phút mỗi lần) nếu tổn thương chủ yếu xảy ra ở vị trí cơ dép sâu hơn. Thay vì chỉ áp dụng chế độ điều trị R.I.C.E trong vài ngày như khi bị căng cơ độ I, trường hợp này cần phải chú ý chăm sóc đến 1 tuần hoặc hơn.
    • Đa số các trường hợp căng bắp chân độ II sẽ gây khó chịu trong khoảng từ 1 đến 2 tuần sau chấn thương, tùy vào tỷ lệ sợi cơ bị tổn thương và phương pháp điều trị. Mức độ tổn thương này cần từ 1 đến 2 tháng trước khi bạn có thể hoàn toàn quay trở lại với các hoạt động thể thao.[10]
    • Với các trường hợp căng cơ nặng và trung bình, nên tránh sử dụng thuốc kháng viêm trong vòng 24 giờ đầu vì rủi ro chảy máu do tác dụng kháng tiểu cầu (làm loãng máu).[11]
  3. 3
    Sử dụng phương pháp vật lý trị liệu. Căng cơ độ II là tổn thương cơ xương khá nghiêm trọng, nhiều khả năng hình thành mô sẹo, đồng thời giảm đáng kể độ dẻo dai cũng như phạm vi vận động. Vì thế, sau khi tình trạng sưng, bầm tím và đau đã giảm đáng kể, bạn hãy nhờ bác sĩ giới thiệu một chuyên gia trị liệu thể thao hoặc chuyên gia vật lý trị liệu. Họ có thể cung cấp cho bạn những bài tập tăng độ dẻo dai, bài tập giãn cơ được thiết kế riêng, các kỹ thuật mát-xa và các phương pháp trị liệu khác như siêu âm trị liệu (để giảm viêm và phá hủy sự kết dính của mô sẹo) và kích thích cơ bằng xung điện (để tăng sức mạnh cho các sợi cơ và kích thích lưu thông máu).
    • Bạn được phép quay trở lại với mọi hoạt động khi đã hết đau, phạm vi vận động của cẳng chân trở lại mức tối đa và các cơ bắp chân hoàn toàn lấy lại sức, thông thường mất khoảng vài tuần hoặc hơn.[12]
    • Tình trạng căng cơ bắp chân xảy ra phổ biến nhất ở nam giới, độ tuổi từ 30 đến 50.[13]

Phần 4
Điều trị căng cơ bắp chân độ III

  1. 1
    Tìm sự chăm sóc y tế ngay lập tức. Căng cơ độ III là tình trạng đứt cơ hoặc gân hoàn toàn. Trường hợp này có đặc điểm là đau nhiều (cảm giác bỏng rát và/hoặc đau nhói), viêm và bầm tím nghiêm trọng ngay tức khắc, co thắt cơ, và đôi khi nghe được tiếng “nổ” khi cơ bị đứt.[14] Bạn cũng có thể sờ thấy một khối phồng trên bắp chân do phần cơ lớn co rút mạnh khi bị đứt. Mất khả năng đi lại là đặc điểm của trường hợp căng cơ bắp chân độ III, do đó bạn cần có người giúp đưa vào bệnh viện hoặc cơ sở y tế. Các sợi cơ không thể tự liền, ngay cả với sự giúp đỡ của mô sẹo, do đó sự can thiệp y khoa khẩn cấp là cần thiết.
    • Trường hợp đứt gân đột ngột (như gân Achilles) thường gây cảm giác đau dữ dội như ai đó vụt mạnh từ đằng sau hoặc tấn công bạn bằng vật sắc.
    • Trường hợp căng cơ nghiêm trọng thường gây hiện tượng bầm tím tụ lại ở bàn chân và chuyển màu xanh đen.
  2. 2
    Phẫu thuật sửa chữa. Các trường hợp căng độ III (và một vài trường hợp căng độ II) có thể đòi hỏi phẫu thuật để sửa chữa và nối lại cơ bắp chân và/hoặc gân bị tổn thương. Thời gian là điều cốt yếu, vì cơ bắp bị đứt và co rút càng lâu thì càng khó làm giãn ra và phục hồi lại trương lực cơ bình thường. Hơn nữa, tình trạng chảy máu trong có thể gây hoại tử tại chỗ (xung quanh mô chết) và có khả năng (tuy rất hiếm) dẫn đến bệnh thiếu máu do mất máu. Trường hợp đứt khoảng giữa bắp sẽ lành nhanh hơn vì có nguồn cung cấp máu tốt hơn, trái lại trường hợp đứt gân sẽ lâu lành hơn do không nhận được nhiều máu lưu thông đến. Áp dụng phác đồ điều trị R.I.C.E. theo sau phẫu thuật.
    • Trong trường hợp bị đứt hoàn toàn, các cơ bắp chân sẽ phải mất khoảng 3 tháng để lành vết thương sau phẫu thuật và phục hồi khả năng vận động.[15]
    • Sau phẫu thuật, bạn có thể phải sử dụng băng nẹp chân và dùng nạng một thời gian ngắn trước khi bắt đầu các bài tập vật lý trị liệu.
  3. 3
    Dành thời gian tập luyện để phục hồi chức năng. Cũng như trường hợp căng cơ độ II, vật lý trị liệu là phương pháp cần thiết trong quá trình phục hồi bong gân độ III, đặc biệt khi có can thiệp phẫu thuật. Với sự hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu, các bài tập đẳng trương, đẳng trường và sau đó là các bài tập chức năng sẽ được liên tục bổ sung khi mỗi bài tập được hoàn thành mà không gây đau đớn.[16] Các bài tập này sẽ tăng cường sức mạnh cơ bắp chân. Bạn có thể dần dần quay trở lại với hoạt động thể thao trong 3-4 tháng, mặc dù sẽ có rủi ro chấn thương lại cao hơn.
    • Cơ chế cơ sinh học kém và tư thế của bàn chân cũng góp phần gây tổn thương cơ bắp chân, do đó có thể bạn cần dụng cụ chỉnh hình bàn chân được thiết kế riêng sau khi hồi phục để ngăn ngừa những vấn đề khác có thể xảy ra.

Lời khuyên

  • Đặt miếng lót gót chân vào giày trong vài ngày để nâng cao gót chân và giúp rút ngắn cơ bắp chân bị tổn thương, nhờ đó có thể giảm phần nào cảm giác căng và đau. Nhưng bạn đừng bỏ quên; việc dùng miếng lót chân quá lâu có thể gây co rút gân achilles và cứng mắt cá vĩnh viễn.
  • Mười ngày sau chấn thương, sẹo đang phát triển sẽ có khả năng giãn tương tự như cơ liền kề, và các bài tập phục hồi chức năng có thể bắt đầu dưới sự hướng dẫn của bác sĩ và chuyên gia vật lý trị liệu.[17]

Thông tin Bài viết

Chuyên mục: Sức khỏe Tổng quan

Ngôn ngữ khác:

English: Treat a Torn Calf Muscle, Español: tratar un desgarre en la pantorrilla, Italiano: Trattare uno Strappo al Polpaccio, Português: Tratar o Rompimento de um Músculo da Panturrilha, Русский: лечить разрыв икроножной мышцы, Deutsch: Einen gezerrten Wadenmuskel behandeln, Français: traiter une entorse du mollet, Bahasa Indonesia: Menangani Otot Betis yang Robek, العربية: علاج تمزق عضلة الربلة بالساق, Nederlands: Een gescheurde kuitspier behandelen, 中文: 治疗小腿肌肉拉伤

Trang này đã được đọc 3.284 lần.
Bài viết này đã giúp ích cho bạn?