Cách để Vượt qua chứng bệnh tưởng

3 Phương pháp:Xây dựng hệ thống hỗ trợThay đổi nếp nghĩ về chứng bệnh của bạnThay đổi cách cảm nhận của bạn

Thuật ngữ y khoa Illness anxiety disorder (IAD hay rối loạn lo âu về bệnh tật) hiện nay được dùng để chỉ một căn bệnh trước đây gọi là bệnh tưởng (hypochondriasis).[1] Một khảo sát năm 2001 phát hiện 5-9% số bệnh nhân chăm sóc sức khỏe ban đầu có biểu hiện các triệu chứng rối loạn lo âu về bệnh tật (IAD).[2] Người bệnh tưởng có thể không biểu hiện hoặc biểu hiện rất ít triệu chứng bệnh, nhưng họ vẫn tin rằng mình bị mắc một căn bệnh trầm trọng hoặc đe dọa đến tính mạng.[3] Đây là nỗi sợ hãi dai dẳng và gây phiền toái cho cuộc sống hàng ngày của người IAD. Các cuộc thăm khám và xét nghiệm chẩn đoán dù cho kết quả bình thường cũng không giúp người mắc bệnh tưởng bớt lo âu.[4] Cũng có trường hợp người IAD thực sự có bệnh, nhưng họ đinh ninh rằng bệnh tình của mình nghiêm trọng hơn thực tế.[5] Mặc dù người IAD không thể đánh giá chính xác các cảm giác và triệu chứng trong cơ thể mình, nhưng vẫn luôn có cách giúp họ vượt qua chứng rối loạn này.

1
Xây dựng hệ thống hỗ trợ

  1. 1
    Đến bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu để được đánh giá. Liệt kê những triệu chứng hiện tại và đem theo khi đi khám. Chứng IAD có thể liên quan đến căn bệnh thời thơ ấu hoặc các biến cố sang chấn khác, do đó bạn nhớ thông báo cho bác sĩ biết về tiền sử bệnh của mình.[6] Bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu có thể giới thiệu bạn đến chuyên gia sức khỏe tâm thần để được điều trị thêm.
  2. 2
    Xác định dịch vụ chăm sóc sức khỏe mà bạn tin cậy.[7] Rõ ràng phần khó khăn nhất của chứng bệnh tưởng là việc bệnh nhân cảm thấy có điều gì đó khủng khiếp đang diễn ra trong cơ thể mình. Tóm lại, chỉ có bác sĩ được đào tạo chính thức mới có thể chẩn đoán các triệu chứng của bạn và theo dõi mọi thay đổi có thể cần phải can thiệp. Nếu bạn không thường xuyên liên lạc với bác sĩ nào, có lẽ bước đầu tiên bạn cần làm là tìm một bác sĩ.
  3. 3
    Tạo mối quan hệ tốt với bác sĩ. Có lẽ bạn sẽ tìm hiểu bác sĩ của bạn khá kĩ nếu bạn mắc chứng bệnh tưởng. Mỗi lần đi khám, bạn đừng ngại hỏi và thu thập thông tin càng nhiều càng tốt.
    • Trung thực với các cảm giác đang trải qua và cảm nhận về các triệu chứng của bạn, cho dù bạn có cảm thấy ngượng ngùng. Thuật lại tiền sử bệnh của bạn cho bác sĩ biết, càng chi tiết càng tốt. Bác sĩ cần biết thật nhiều thông tin để có thể chẩn đoán chính xác.
    • Giữ đầu óc cởi mở. Rất có thể là bạn và bác sĩ của bạn đều trải qua những lúc bức xúc hoặc nản lòng về nhau. Có thể đôi khi bạn cho rằng cần phải làm một số xét nghiệm nào đó nhưng bác sĩ không đồng ý. Cũng có khi bác sĩ nghĩ rằng bạn không tin tưởng nhận định của họ, còn bạn thì lại cho rằng họ không coi trọng bạn.
      • Trong trường hợp này, bạn hãy nhớ rằng bác sĩ đang cố gắng giúp bạn, cho dù bạn có bất đồng với họ trong việc nhận định về tình trạng của bạn.
    • Tuân theo phác đồ điều trị. Nếu bạn không theo đúng phác đồ điều trị, bác sĩ sẽ không thể đánh giá chính xác phác đồ đó có hiệu quả với bạn không. Điều này sẽ gây khó khăn cho bác sĩ trong việc điều chỉnh phác đồ điều trị và đưa ra các biện pháp mới cho bạn. Dùng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ cũng là một phần trong việc tuân thủ phác đồ điều trị. Bạn sẽ không tạo được lòng tin với bác sĩ nếu uống thêm thuốc hoặc bỏ uống thuốc. Hãy trung thực và thẳng thắn về mọi điều liên quan đến kế hoạch điều trị của bạn.
  4. 4
    Cân nhắc gia nhập một nhóm hỗ trợ. Cảm giác cô đơn khi mắc bệnh này là tình trạng khá phổ biến. Bác sĩ bảo rằng bạn không có bệnh, chuyên gia trị liệu khuyên rằng bạn không nên tin vào cảm nhận của chính bạn về những biểu hiện trong cơ thể, và bạn bắt đầu băn khoăn tự hỏi làm sao mình có thể sai lầm đến vậy. Tất cả những điều đó cộng lại có thể khiến bạn trở nên quá tải. Việc nói chuyện với những người khác có thể giúp bạn hiểu rõ hơn những gì bạn đang trải qua.
    • Liệu pháp nhóm có thể giới thiệu bạn với những người đã học được cách sống vui khỏe với chứng bệnh như bạn cũng như những người mới bắt đầu điều trị. Họ có thể trở thành nguồn hỗ trợ vào những lúc bạn cảm thấy dao động và bắt đầu băn khoăn rằng mình có nên tiếp tục điều trị hay không. Không ai có thể giúp bạn chống lại sự dao động đó tốt hơn người đã từng có những suy nghĩ giống như bạn.
    • Bạn sẽ có cơ hội giúp đỡ lại những người đang hỗ trợ mình. Nếu gắn bó lâu dài với nhóm, dần dần bạn sẽ trở thành nguồn hỗ trợ cho những người khác. Việc nói chuyện với một người có chung nỗi sợ và những suy nghĩ ám ảnh như mình sẽ cực kỳ hữu ích nếu bạn chưa từng gặp ai mắc chứng bệnh như bạn.
    • Trên mạng internet có đầy các bản tin và diễn đàn dành cho những người mắc chứng rối loạn lo âu. Bạn có thể kết nối và chia sẻ cảm nghĩ với những người IAD khác ở trên các trang này. Bạn sẽ gặp gỡ những người mắc các dạng rối loạn lo âu khác với chứng bệnh của bạn, nhưng bạn sẽ phát hiện ra mình cũng có nhiều điểm chung với họ.
  5. 5
    Tâm sự với bạn thân. Bạn có thể sẽ thấy ngượng ngùng khi thừa nhận rằng mình đã bị nỗi ám ảnh lo âu về sức khỏe xâm chiếm. Chắc hẳn bạn không muốn trở thành một người không ngừng than phiền rằng mình mắc bệnh nan y. Tuy nhiên việc bạn tự cô lập mình sẽ chỉ làm tình hình tồi tệ hơn.
    • Những triệu chứng xấu nhất của bệnh tưởng xuất hiện khi bạn ở một mình và não của bạn bắt đầu xoay quanh những câu hỏi khủng khiếp “nếu như?”, do đó điều quan trọng đối với bạn là duy trì một đời sống xã hội lành mạnh để giúp bạn thoát ra khỏi lối suy nghĩ như vậy.
      • Tuy bạn bè không thể thay thế cho liệu pháp điều trị, nhưng bất cứ điều gì giúp bạn thoát khỏi những lo âu dồn dập đổ xuống trước khi chúng nhấn chìm bạn đều là nguồn hỗ trợ tích cực.
    • Một người bạn thân có thể nhìn thấy những kiểu mẫu trong cuộc sống của bạn mà có lẽ chính bạn không nhận ra. Có phải những triệu chứng của bạn bắt đầu tăng lên sau khi một người thân yêu của bạn qua đời?[8] Có phải nỗi lo âu về bệnh tật hay đau ốm xuất hiện sau khi bạn bị mất việc làm? Bạn thân của bạn có thể xâu chuỗi những sự kiện đó dễ dàng hơn bạn.

2
Thay đổi nếp nghĩ về chứng bệnh của bạn

  1. 1
    Tìm một chuyên gia sức khỏe tâm thần. Nghiên cứu đã cho thấy rằng việc trị liệu sức khỏe tâm thần có tác dụng tốt đối với người IAD. [9].
    • Nhờ bác sĩ giới thiệu một chuyên gia tư vấn trong khu vực bạn ở. Nếu bạn không quen thân với bác sĩ nào hoặc muốn tự tìm chuyên gia tư vấn, bạn có thể xem danh mục đăng trên mạng của Ủy ban Quốc gia Chứng nhận Tham vấn viên.[10]
  2. 2
    Chuẩn bị tinh thần cho cảm giác phản kháng. Nếu bạn tin rằng mình có vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe, có thể bạn sẽ cảm thấy khó chịu khi phải ngồi xuống và nói chuyện với một người cứ nói rằng bạn không có khả năng nhận định chính xác về cơ thể của mình. Tuy nhiên, nếu muốn khắc phục nỗi lo âu và sợ hãi đang khiến bạn rối loạn tinh thần, bạn cần phải tin tưởng người hiểu biết về tình trạng của bạn.
    • Cho phép mình cảm thấy khó chịu. Một phần của liệu trình điều trị là bạn phải tự buộc mình ngừng theo dõi các triệu chứng thể chất. Điều này sẽ khiến bạn bất an nếu bạn đã theo dõi chặt chẽ các triệu chứng trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Bao giờ cũng vậy, quá trình này luôn gây cho bạn cảm giác khó chịu.
  3. 3
    Xét xem nỗi sợ hãi của bạn có hợp lý không. Phần lớn quá trình trị liệu xoay quanh việc chống lại cách suy nghĩ của bạn. Có thể bạn sẽ được yêu cầu ngừng đo huyết áp hoặc ngừng sờ tìm u bướu trong người, và chuyên gia trị liệu sẽ khuyến khích bạn xem xét những nỗi sợ hãi ẩn sau nỗi lo âu về sức khỏe của bạn. Bạn phải cưỡng lại xu hướng quay trở lại kiểu tự theo dõi ám ảnh đó.
    • Tự nhủ rằng sự khó chịu này là bằng chứng cho thấy quá trình trị liệu đang phát huy tác dụng, và bạn đang tiến bộ. Bạn sẽ không thể khá hơn nếu không tạo ra những thay đổi lớn, và quá trình thay đổi luôn luôn gian nan ở mức độ nào đó.
  4. 4
    Tìm ra những tác nhân gây âu lo.[11] Trong một số trường hợp, sự lo âu có thể gây ra những triệu chứng thực thể như đau thắt bụng, do đó một phần của quá trình trị liệu là việc tìm ra điều gì đặc biệt ảnh hưởng đến việc khắc phục nỗi lo âu về sức khỏe của bạn.
    • Bạn có thể lo âu nhiều hơn vào những lúc xảy ra căng thẳng trong cuộc sống. Chuyên gia trị liệu sẽ giúp bạn xác định những dấu hiệu đó để bạn có thể ngăn chặn những ý nghĩ tiêu cực trước khi chúng “nuốt chửng” bạn.
    • Tham gia đầy đủ các buổi trị liệu. Chắc chắn là sẽ có những hôm bạn không muốn đi trị liệu, có thể là vì bạn cảm thấy mệt mỏi, hoặc chỉ vì bạn nghĩ rằng việc trị liệu cũng chẳng giúp ích gì. Bạn phải cưỡng lại xu hướng đó. Quá trình điều trị sẽ không có hiệu quả nếu không được bạn coi trọng, và bạn sẽ tạo ra lời tiên tri tự ứng nghiệm.
  5. 5
    Tự nghiên cứu về tình trạng của bạn. Chứng bệnh tưởng không được nghiên cứu nhiều như các bệnh tâm thần khác, tuy nhiên vẫn có một bộ dữ liệu về lĩnh vực này nếu bạn muốn nghiên cứu.
    • Đọc các bài viết của những người bị bệnh tưởng viết về chứng bệnh của họ. Có rất nhiều blog và diễn đàn để mọi người chia sẻ những câu chuyện như bằng cách nào họ hiểu được căn bệnh của mình và làm sao để kiểm soát nó. Có thể bạn không muốn coi mình là một người trong số họ, nhưng việc đọc những câu chuyện của họ có thể sẽ giúp bạn nhận ra nhiều suy nghĩ và nỗi sợ tương tự như của chính bạn.
    • Chuyển sang tìm hiểu về chứng bệnh tưởng thay vì lo âu. Cho dù bạn có nghiên cứu bao nhiêu các triệu chứng thực thể khiến bạn lo âu đi nữa thì điều đó cũng không thể giúp bạn bình tâm. Thay vì tìm kiếm bằng chứng cho thấy các cơn đau trong người là dấu hiệu cho thấy số của bạn sắp tận, bạn hãy dùng thời gian đó để tìm hiểu về chứng bệnh tưởng.
  6. 6
    Viết nhật ký. Việc ghi lại những suy nghĩ của mình sẽ giúp bạn giữ được những dữ liệu về các triệu chứng và trải nghiệm của bạn. Nếu các triệu chứng lặp đi lặp lại mà không xảy ra chuyện gì, bạn sẽ thu thập được bằng chứng cho thấy nỗi sợ của bạn là không có căn cứ.
    • Khi thấy lo lắng hoặc khi ước có ai đó để nói chuyện, bạn hãy viết ra những suy nghĩ của mình. Có phải bạn kinh hãi nỗi đau đớn thể xác? Có phải bạn từng chứng kiến người thân mắc một căn bệnh nào đó và bạn lo sợ mình cũng sẽ trải qua điều tương tự? Những cảm giác đó xuất phát từ đâu? Những câu hỏi như vậy sẽ giúp bạn phát hiện những kiểu suy nghĩ ẩn sau chứng lo âu của bạn.[12]
    • Việc ghi lại những suy nghĩ của mình sẽ giúp bạn theo dõi được tiến triển của các triệu chứng và nhận ra những kiểu tâm trạng và tình huống nào khiến bạn dễ rơi vào vòng xoáy lo âu. Điều này cũng có thể giúp bạn xác định những tác nhân kích thích lo âu của bạn.
      • Ví dụ, có phải bạn thường bắt đầu lo lắng vào những lúc đặc biệt căng thẳng ở nơi làm việc? Có phải khi bạn thường thức khuya để tìm kiếm những bằng chứng về bệnh tật là khi bạn có chuyện bất hòa với bạn đời? Một khi đã xác định được những tác nhân kích thích đó, bạn có thể bắt đầu kiểm soát chúng một cách có hiệu quả hơn.

3
Thay đổi cách cảm nhận của bạn

  1. 1
    Hỏi bác sĩ xem liệu có loại thuốc nào giúp ích cho bạn. Các nghiên cứu chỉ ra rằng chứng bệnh tưởng có liên quan tới rối loạn lo âu và bệnh trầm cảm[13], một manh mối cho thấy chứng bệnh này có thể mang gen di truyền. Trong trường hợp này, bạn có thể thử uống thuốc chống trầm cảm do bác sĩ kê toa để xử lý vấn đề một cách toàn diện. Nếu đây là trường hợp của bạn, bạn đừng từ chối cách điều trị này.
    • Theo khảo sát, nhóm thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin (SSRIs) và thuốc chống trầm cảm ba vòng là những thuốc phổ biến nhất được chỉ định để điều trị chứng bệnh tưởng. Nói chung những thuốc này không bị coi là nguy hiểm hoặc gây tình trạng lệ thuộc thuốc.[14]
    • Cũng như hầu hết các bệnh tâm thần khác, liệu trình điều trị hiệu quả nhất để chữa bệnh tưởng là kết hợp thuốc men với liệu pháp nhận thức – hành vi.[15] Có khả năng là bạn sẽ không thể duy trì tiến trình nếu không coi trọng cả hai liệu pháp, do đó bạn đừng mắc sai lầm là ngừng trị liệu hoặc ngừng uống thuốc, cho dù bạn đã cảm thấy đỡ hơn.
  2. 2
    Điều chỉnh chế độ ăn. Tuy những nghiên cứu về sự liên hệ giữa chế độ ăn và chứng bệnh tưởng còn sơ sài, nhưng vẫn có một số khuyến nghị về chế độ ăn cho người IAD.
    • Loại bỏ mọi thức ăn bị nghi ngờ gây kích thích. Bất cứ loại thực phẩm nào nguy hại cho sức khỏe đều gây ra các triệu chứng mà bạn có thể dễ dàng diễn giải sai. Ngoài ra, việc ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày sẽ có lợi cho bạn vì điều này giúp ổn định mức đường huyết và tốt cho hệ tiêu hóa, nhờ đó bạn có thể cải thiện tâm trạng và giảm chứng đau có thể bị hiểu sai.[16]
    • Giảm lượng caffeine. Nói chung, các chất kích thích gây nguy hiểm cho người mắc chứng lo âu. Nó sẽ khiến bạn khó kiểm soát những ý nghĩ của mình, ngoài ra còn gây mất ngủ nếu bạn uống hai tách cà phê trước khi ngủ.[17]
  3. 3
    Thử tập yoga hoặc tập thể dục. Mọi hoạt động thể chất mạnh mẽ đều sản sinh ra endorphins – những hóa chất “hạnh phúc” trong não – và giúp bạn có cảm giác sảng khoái một cách tự nhiên. Hơn nữa, khi cơ thể đã mệt vì vận động, bạn sẽ dễ dàng thư giãn thay vì thức đến 4 giờ sáng để tìm kiếm trên mạng bằng chứng về âm thanh phát ra trong dạ dày của bạn là dấu hiệu ung thư.
    • Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, năm ngày một tuần. Nếu hiện giờ bạn chưa có thói quen tập thể dục, bạn có thể bắt đầu từ bước nhỏ với 15 -20 phút đi bộ mỗi ngày. Để kiểm soát chứng lo âu, sự đều đặn trong việc tập luyện quan trọng hơn khoảng thời gian tập, do đó bạn không nên dồn toàn bộ khối lượng bài tập vào cuối tuần. Nên rải đều các buổi tập trong cả tuần.[18]
  4. 4
    Duy trì giấc ngủ đều đặn theo thời gian biểu. Sự lo âu và hồi hộp quá mức thường khiến bạn khó ngủ. Vì vậy những người mắc bệnh tưởng thường không thể nghỉ ngơi đầy đủ mỗi đêm, do đó thường mêt mỏi và cáu kỉnh hơn. Tình trạng này khiến bạn khó suy nghĩ sáng suốt và không thể đẩy lùi kiểu suy nghĩ vốn gây rắc rối cho bạn.[19]
    • Dùng các phương pháp thư giãn trước khi ngủ. Các phương pháp này có thể chỉ là thực hiện bài tập thư giãn toàn thân như dần dần căng và thả lỏng từng nhóm cơ. Bạn cũng có thể đối phó với chứng lo âu bằng việc ngâm mình trong bồn tắm nước ấm hoặc nghe nhạc thư giãn nếu thích.
    • Đi ngủ vào cùng một giờ nhất định mỗi đêm. Quả là khó duy trì giờ ngủ khi bạn đã kiệt sức sau một đêm mất ngủ và chẳng muốn gì ngoài việc chợp mắt một lúc khi về tới nhà. Tuy nhiên bạn vẫn nên cưỡng lại cám dỗ đó.
      • Bất cứ sự xáo trộn nhỏ nào trong nếp ngủ cũng đều khiến bạn khó quay lại đúng hướng, do đó bạn cần cố gắng đi ngủ và thức dậy vào một giờ nhất định hàng ngày.[20] Nếu làm được như vậy, cơ thể bạn sẽ tự động đặt ra giờ giấc đều đặn, giúp bạn cảm thấy thư giãn và cân bằng hơn.
  5. 5
    Tránh lên mạng tìm kiếm các triệu chứng và bệnh tật. Việc tìm kiếm các nguyên nhân gây ra triệu chứng mà bạn cảm thấy sẽ chỉ khiến tình trạng thêm tồi tệ. Thay vì lên mạng với mục đích đó, bạn hãy lấp đầy thời gian của mình bằng những hoạt động khác bổ ích hơn.

Lời khuyên

  • Cưỡng lại ý muốn đổi bác sĩ. Khi cảm thấy bức xúc với bác sĩ vì họ không đồng ý rằng các triệu chứng của bạn là dấu hiệu của một căn bệnh nghiêm trọng, có lẽ bạn sẽ rất muốn tìm một bác sĩ khác có vẻ có cùng ý kiến với bạn. Hành động này sẽ chỉ kéo dài tình trạng rối loạn tâm lý, vì nếu bạn không thể thiết lập mối quan hệ bền vững với bác sĩ, bạn sẽ không bao giờ có liệu trình điều trị phù hợp.
  • Nếu bạn sống ở thành phố nhỏ hoặc vùng nông thôn, có thể sẽ không có đủ người mắc IAD để lập thành nhóm hỗ trợ. Khi đó bạn có thể tìm các cộng đồng trên mạng. Có nhiều bản tin và diễn đàn online dành cho những người IAD và những người khác mắc chứng rối loạn lo âu.
  • Cẩn trọng trong việc dùng rượu và chất kích thích. Những người bị rối loạn lo âu thường có xu hướng tự chữa bệnh bằng các chất có tác dụng thay đổi tâm trạng, giúp họ thư giãn và quên đi những lo âu.[21]
  • WebMD không phải là người bạn tốt của bạn nếu bạn mắc bệnh tưởng. Các phim tài liệu về bệnh tật/y học cũng vậy.

Cảnh báo

  • Mặc dù những người mắc bệnh tưởng thường diễn giải sai các triệu chứng nhỏ, nhưng những hiện tượng như đau ngực, khó thở, chảy máu, cơn đau dữ dội và đột ngột, hoặc gãy xương rõ rệt luôn phải được chuyên gia y tế xem xét.

Nguồn và Trích dẫn

  1. https://my.clevelandclinic.org/services/neurological_institute/center-for-behavorial-health/disease-conditions/hic-hypochondriasis
  2. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11416938
  3. https://my.clevelandclinic.org/services/neurological_institute/center-for-behavorial-health/disease-conditions/hic-hypochondriasis
Hiển thị thêm... (18)

Thông tin Bài viết

Chuyên mục: Sức khỏe tâm thần và Cân bằng tâm lý

Ngôn ngữ khác:

English: Overcome Being a Hypochondriac, Español: superar la hipocondría, Русский: преодолеть ипохондрию, Português: Superar a Hipocondria, Deutsch: Hypochondrie überwinden, Français: ne plus être hypocondriaque, Italiano: Superare l'Ipocondria, Bahasa Indonesia: Menaklukkan Kondisi Hipokondria, العربية: التغلب على وساوس المرض, 한국어: 건강염려증 극복하는 방법

Trang này đã được đọc 347 lần.

Bài viết này đã giúp ích cho bạn?