Cách để Đề phòng giảm tiểu cầu

3 Phương pháp:Đề phòng giảm tiểu cầu bằng lối sống lành mạnhSử dụng thuốc điều trị triệu chứngThay đổi chế độ ăn

Chứng giảm tiểu cầu là tình trạng số lượng tiểu cầu rất thấp. Tiểu cầu là các tế bào nhỏ có hình đĩa và không màu, giúp máu đông khi mô tế bào bị tổn thương và hình thành vảy là lớp bảo vệ quá trình lành của vết thương.[1][2] Với những người mắc chứng giảm tiểu cầu, vết cắt hay xước nhỏ cũng trở thành chấn thương nặng vì máu chảy liên tục.[3] Bằng cách thăm khám và xét nghiệm máu bác sĩ có thể xác định bạn có bị giảm tiểu cầu hay không.[4] May mắn là chúng ta có một số cách để giữ số lượng tiểu cầu ở mức bình thường.

1
Đề phòng giảm tiểu cầu bằng lối sống lành mạnh

  1. 1
    Tránh những thức uống chứa cồn như bia, rượu và rượu mạnh. Rượu bia có thể gây tổn thương tủy xương và làm suy chức năng tiểu cầu,[5] ngoài ra còn giảm tốc độ sản sinh tiểu cầu mới.[6]
    • Những người nghiện rượu nặng rất dễ bị giảm tiểu cầu tức thời.[7]
  2. 2
    Tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại. Tiếp xúc với hóa chất độc hại có thể là nguyên nhân khiến số lượng tiểu cầu giảm, chẳng hạn thuốc xịt côn trùng, thạch tín hay benzen.[8] Bạn nên áp dụng biện pháp an toàn cần thiết nếu công việc yêu cầu phải thao tác với những hóa chất này.[9]
  3. 3
    Hỏi bác sĩ về những thuốc đang sử dụng. Một số thuốc khiến số lượng tiểu cầu giảm, thậm chí các thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như aspirin, naproxen (Ameproxen) hay ibuprofen (Mofen-400) cũng có ảnh hưởng đến lượng tiểu cầu.[10] Thuốc NSAID còn làm loãng máu quá mức, đó sẽ là vấn đề lớn nếu bạn đang bị giảm tiểu cầu.[11] Không ngừng uống thuốc đã được kê mà không cho bác sĩ biết trước.
    • Các thuốc chống đông máu như heparin là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến giảm tiểu cầu miễn dịch do thuốc. Trường hợp này xảy ra khi thuốc đẩy mạnh quá trình sản xuất kháng thể, mà kháng thể lại phá hủy tiểu cầu.[12]
    • Thuốc dùng trong hóa học trị liệu và thuốc chống động kinh như axít valproic có thể gây ra giảm tiểu cầu do thuốc không liên quan đến miễn dịch. Trường hợp này xảy ra khi thuốc ngăn cản tủy xương không sản xuất đủ tiểu cầu.[13]
    • Những loại thuốc khác can thiệp vào quá trình sản xuất tiểu cầu là: furosemide, vàng, penicillin, quinidine và quinine, ranitidine, sulfonamide, linezolid và các thuốc kháng sinh khác.[14]
  4. 4
    Tiêm ngừa. Nhiều bệnh do virus như quai bị, sởi, rubella và thủy đậu có thể ảnh hưởng đến số lượng tiểu cầu.[15][16] Tiêm ngừa các bệnh này là cách bảo vệ sức khỏe và tránh bị giảm tiểu cầu.[17]
    • Bạn cũng nên yêu cầu bác sĩ nhi tiêm ngừa cho con mình, đa số trẻ em đều có sức khỏe phù hợp để tiêm vắc-xin.

2
Sử dụng thuốc điều trị triệu chứng

  1. 1
    Đi khám bệnh ngay khi có triệu chứng giảm tiểu cầu. Bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm phân tích công thức máu (CBC) để đánh giá tình trạng hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Để được xem là bình thường thì số lượng tiểu cầu phải vào khoảng 150.000-450.000/micrôlít máu.[18] Triệu chứng giảm tiểu cầu bao gồm thâm tím nhiều hoặc dễ thâm tím, và xuất huyết bề mặt giống như phát ban trên da. Các dấu hiệu cảnh báo khác bao gồm:[19]
    • Chảy máu không ngừng sau khi băng vết thương 5 phút
    • Chảy máu mũi, trực tràng hoặc lợi
    • Có máu trong nước tiểu hay phân
    • Máu kinh nguyệt ra nhiều bất thường
    • Chóng mặt hay mê sảng
    • Mệt mỏi
    • Vàng da
  2. 2
    Điều trị nguyên nhân tiềm ẩn. Thông thường nguyên nhân của chứng giảm tiểu cầu là do bệnh tật hay tình trạng sức khỏe, vì vậy bác sĩ phải xác định đúng lộ trình điều trị cho vấn đề gốc rễ đó. Điều trị nguyên nhân luôn hiệu quả hơn là đơn thuần đối phó với triệu chứng.[20]
    • Ví dụ, nếu lượng tiểu cầu thấp là do phản ứng của cơ thể với thuốc, bác sĩ có thể kê một thuốc khác để xem số lượng tiểu cầu có tăng trở lại không.[21]
  3. 3
    Uống thuốc do bác sĩ kê. Họ có thể kê corticosteroid như thuốc prednisone để làm chậm quá trình phân hủy tiểu cầu trong cơ thể,[22] đây thường là thuốc đầu tiên được lựa chọn.[23]
    • Có trường hợp hệ miễn dịch hoạt động quá mạnh dẫn đến ức chế tiểu cầu, nếu vậy bác sĩ sẽ kê thuốc ức chế miễn dịch.[24]
    • Eltrombopag và romiplostim là các thuốc có thể giúp cơ thể sản xuất ra tiểu cầu.[25]
    • Thuốc oprelvekin (tên thương mại là Neumega) cũng là một lựa chọn, hoặc một loại thuốc khác đã được chứng minh về khả năng kích thích sản sinh tế bào gốc (nhờ đó sinh ra tiểu cầu). Nhiều bệnh nhân ung thư sử dụng thuốc này làm biện pháp đề phòng vì ngăn chặn giảm tiểu cầu luôn dễ hơn tăng tiểu cầu trở lại.
    • Thuốc oprelvekin có rủi ro phát sinh tác dụng phụ, do đó bác sĩ phải đánh giá khả năng giảm tiểu cầu ở bạn trước khi quyết định kê thuốc. Họ cũng cân nhắc xem bạn có vấn đề gì về tim hay không, vì tác dụng phụ của thuốc Neumega bao gồm lưu dịch và trống ngực nên sẽ làm sức khỏe tim xấu hơn. Các tác dụng phụ khác là tiêu chảy và vấn đề về tiêu hóa.[26]
  4. 4
    Lưu trữ máu tốt ở bệnh viện. Cân nhắc vấn đề này khi bạn thường xuyên thiếu máu hoặc chuẩn bị trải qua liệu pháp điều trị ung thư. Nhiều bệnh viện giúp bệnh nhân lưu trữ máu để phòng trường hợp cần dùng khi tiểu cầu giảm trong tương lai. Hỏi bác sĩ để biết trường hợp của bạn có cần phải áp dụng biện pháp đề phòng này không.[27]

3
Thay đổi chế độ ăn

  1. 1
    Nhờ bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng tư vấn. Trước khi điều chỉnh đáng kể chế độ ăn, cho dù bạn cho rằng những thay đổi đó là tốt thì cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng.[28]
    • Bạn phải xem xét thể trạng và các loại thuốc mình đang dùng trước khi xây dựng chế độ ăn, vì vậy nhờ chuyên gia tư vấn sẽ an toàn và đảm bảo sức khỏe hơn.
    • Chuyên gia dinh dưỡng là người đã trải qua quá trình đào tạo bài bản trong lĩnh vực dinh dưỡng, họ có thể giúp bạn xây dựng chế độ ăn lành mạnh và chế độ luyện tập phù hợp với thể trạng, thuốc hay thực phẩm chức năng bạn đang dùng.[29]
  2. 2
    Thay đổi chế độ ăn từ từ. Điều chỉnh chế độ ăn từ từ qua từng ngày để tạo điều kiện cho cơ thể thích nghi dần. Đôi khi việc thay đổi này sẽ khiến bạn khó chịu vì cơ thể phải làm quen với thực phẩm mới và loại bỏ tàn dư của thực phẩm cũ.[30]
    • Thay đổi từ từ cũng là cách để giảm cơn thèm với những thực phẩm bạn đã quen ăn, chẳng hạn như đồ ăn ngọt hay thức ăn vặt.
  3. 3
    Ăn thực phẩm chứa folate. Folate là một loại vitamin B hòa tan trong nước, có trong axít folic và thực phẩm chứa folate.[31] Thiếu folate khiến tủy xương khó có thể sản xuất đủ tiểu cầu.[32]
    • Lượng folate cần tiêu thụ khác nhau với mỗi người, nhưng người lớn thường cần khoảng 400-600mcg mỗi ngày. Người ta có một danh sách đầy đủ lượng khuyến cáo tiêu thụ mỗi ngày theo tuổi tác trên trang web của Viện Y tế Quốc gia tại đây.[33]
    • Gan bò, rau có lá xanh thẫm, rau đậu, ngũ cốc bổ sung folate và hạnh nhân là nguồn cung cấp folate dồi dào.[34]
  4. 4
    Ăn thực phẩm chứa vitamin B12. Nếu bạn không cung cấp đủ vitamin B12 tủy xương có thể không sản xuất đủ tiểu cầu.[35] Vitamin B12 rất quan trọng đối với quá trình hình thành hồng cầu.[36]
    • Lượng vitamin B12 cần tiêu thụ khác nhau với mỗi người, nhưng người lớn thường cần khoảng 2,4-2,8mcg mỗi ngày. Có một danh sách đầy đủ lượng khuyến cáo tiêu thụ mỗi ngày theo tuổi tác trên trang web của Viện Y tế Quốc gia tại đây.
    • B12 thường có trong các sản phẩm từ động vật nên những người ăn chay phải sử dụng thực phẩm chức năng. Nguồn thực phẩm giàu vitamin B12 là thủy sản có vỏ, gan bò, cá, ngũ cốc bổ sung B12 và sản phẩm từ sữa.[37]
  5. 5
    Ăn men vi sinh. Thực phẩm chứa men vi sinh như sữa chua và thực phẩm lên men có thể tăng cường hệ miễn dịch.[38] Vi khuẩn men sống còn giúp điều hòa hệ miễn dịch, có lợi cho người bị rối loạn tự miễn dịch (là nguyên nhân phổ biến của chứng giảm tiểu cầu).[39]
    • Nguồn thực phẩm cung cấp men vi sinh bao gồm sữa chua men sống, sữa chua Kefir, kim chi (rau củ lên men của Hàn Quốc) và sản phẩm đậu nành lên men như tương nén, tương miso và natto (món ăn của Nhật).[40]
  6. 6
    Áp dụng chế độ ăn cân đối với thực phẩm tươi. Ăn đa dạng thực phẩm, đặc biệt là các loại rau và hoa quả, để giúp cơ thể nhận đủ chất dinh dưỡng cần thiết. Ngoài ra bạn nên ăn các thực phẩm nuôi trồng ở địa phương, nghĩa là mua nông sản trồng ở địa phương khi vào mùa. Như vậy bạn không chỉ mua được rau quả tươi mà cũng ít có khả năng chúng được sử dụng phụ da hay thuốc bảo vệ thực vật để bảo quản trong quá trình vận chuyển đường dài.[41]
    • Chăm đi siêu thị mua nông sản tươi vì hàm lượng chất dinh dưỡng giảm theo thời gian. Thay vì dồn hết việc đi chợ vào một ngày, bạn nên đi siêu thị vài ngày mỗi tuần.
    • Luôn luôn chọn rau quả tươi thay cho loại đông lạnh và đóng hộp. Ví dụ, nếu có sự chọn lựa giữa ngô tươi còn trên cùi và ngô đóng hộp thì bạn nên chọn loại tươi.
  7. 7
    Loại trừ thực phẩm đã qua chế biến và thực phẩm chứa nhiều đường. Thay thế bằng thực phẩm toàn phần chưa qua chế biến. Ví dụ, bạn nên ăn ngũ cốc nguyên hạt, gạo lứt và thực phẩm từ bột mì nguyên cám. Nhớ kiểm tra nhãn sản phẩm trước khi mua. Giảm tiêu thụ bột trắng, gạo trắng và thực phẩm đã qua chế biến vì chúng đã được "tinh luyện", nghĩa là được bóc bỏ lớp phủ bên ngoài giàu chất dinh dưỡng.
    • Bạn cũng nên giảm tiêu thụ đường trắng và các chất tạo ngọt khác như fructose, mật ngô và mật ong. Hạn chế ăn hoa quả chứa nhiều đường như xoài, anh đào và nho, cũng như giảm uống nước ép hoa quả chứa đường.[42] Đường góp phần làm tăng độ axít trong cơ thể.

Lời khuyên

  • Hầu hết các nguyên nhân gây ra giảm tiểu cầu không liên quan đến chế độ ăn.[43] Duy trì chế độ ăn lành mạnh tốt cho sức khỏe tổng quan nhưng đó không phải là cách thay thế cho việc khám bệnh hay điều trị.

Cảnh báo

  • Đi khám bệnh ngay nếu bạn thấy các chấm nhỏ màu đỏ hay tím trên chân hoặc bàn chân. Đó là đốm xuất huyết biểu hiện cho tình trạng giảm tiểu cầu. Tương tự, nếu thấy máu chảy dường như không thể ngừng (như chảy máu cam), bạn cũng nên đi khám bệnh. Phụ nữ đang có kinh nguyệt cần để ý dấu hiệu máu ra quá nhiều và không ngừng.[44]

Nguồn và Trích dẫn

  1. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thrombocytopenia/basics/definition/con-20027170
  2. http://www.hopkinsmedicine.org/heart_vascular_institute/clinical_services/centers_excellence/womens_cardiovascular_health_center/patient_information/health_topics/platelets.html
  3. http://www.hopkinsmedicine.org/heart_vascular_institute/clinical_services/centers_excellence/womens_cardiovascular_health_center/patient_information/health_topics/platelets.html
Hiển thị thêm... (41)

Thông tin Bài viết

Chuyên mục: Sức khỏe Tổng quan

Ngôn ngữ khác:

English: Prevent Low Platelet Count, Español: prevenir el conteo de plaquetas bajo, Português: Prevenir a Baixa Contagem de Plaquetas, Italiano: Prevenire una Bassa Conta delle Piastrine, Русский: избежать низкого уровня тромбоцитов, Deutsch: Einer niedrigen Thromobzytenzahl vorbeugen, हिन्दी: प्लेट्लेट काउंट को कम होने से रोकें, Français: prévenir une diminution du nombre de plaquettes sanguines, Nederlands: Tekort aan bloedplaatjes voorkomen, 한국어: 낮은 혈소판 수치 예방하는 법, العربية: الوقاية من نقص عدد الصفائح الدموية

Trang này đã được đọc 328 lần.

Bài viết này đã giúp ích cho bạn?